ကမာၻ႔ ခ်ိန္ခြင္လွ်ာ အေျပာင္းအလဲ ႏွင့္ ႏိုင္လိုမင္းထက္ ထင္တိုင္းလုပ္ေနတဲ့ တ႐ုတ္အေၾကာင္း

အားလုံးၿခဳံငုံ သုံးသပ္ၾကည့္လွ်င္ တ႐ုတ္သည္ ေလာေ လာဆယ္ တြင္ အျခားႏိုင္ငံမ်ားအေပၚ အယင္ကေလာက္ မွီခိုေနစရာ မလိုေတာ့ဟု ယူဆေနၿပီ ျဖစ္သည္။ ထို႔အတြက္လည္း ပါဝါ ျပလာျခင္း ပင္ ျဖစ္သည္။ အဆိုပါ သုံးသပ္မႈ အတိုင္းဆိုက တ႐ုတ္ႏွင့္ စီးပြားေရးတြင္ အနည္း ငယ္သာ အဆက္အဆံရွိေသာ ႏိုင္ငံမ်ား အဖို႔ လုံၿခဳံ စိတ္ခ်စြာ ေန၍ ရမည္ မဟုတ္ေတာ့ေပ။ အိႏၵိယ သည္ ယခုအခါ ထိုအက်ပ္အတည္း ႏွင့္ ရင္ဆိုင္ေနရၿပီ ျဖစ္သည္။ ေနာက္ပိုင္းတြင္လည္း အိႏၵိယ လို ႏိုင္ငံေပါင္း မ်ားစြာ ရွိလာႏိုင္ေပသည္။ တ႐ုတ္အား အမ်ိဳးသားေရး ဝါဒ ၏ ေက်းကြၽန္မ်ားဟု မၾကာခဏ ကင္ပြန္း တပ္ျခင္း ခံရသည္။ သို႔ေသာ္ လက္ေတြ႕တြင္ ထိုထက္ ပို၍ နက္နဲၿပီး ပို၍လည္း အတၱႀကီးမားသည္။

ထိုအေၾကာင္းကို အနီးစပ္ဆုံး သက္ေသ အျဖစ္ ႏွစ္ေပါင္း ငါးဆယ္ အတြင္း ပထမဆုံးအႀကိမ္ ေသြးထြက္သံယို ႏွင့္ ၿပီးဆုံးသြားေသာ ဇြန္လ ၁၅ ရက္ေန႔ အိႏၵိယ ႏွင့္ နယ္ျခားပဋိပကၡႀကီး၏ ေနာက္ပိုင္းတြင္ တႏိုင္ငံလုံး ဘာမွ် မျဖစ္ခဲ့သည့္အလား ပုံမွန္အတိုင္း သြားလာ လႈပ္ရွား လွ်က္ရွိေနၾကသည္။ ဘီဂ်င္း ရွိ အိႏၵိယ သံ႐ုံးေရွ႕တြင္ ရဲ ႏွစ္ေယာက္ေလာက္သာ ပူျပင္းေသာ ေနေရာင္ေအာက္တြင္ ပ်င္းရိ ပ်င္းတြဲ ျဖင့္ လမ္းသြားလမ္းလာမ်ားကို ေငးေမာၾကည့္ေနသည့္ အျဖစ္က သက္ေသခံလွ်က္ ရွိေနေပသည္။တ႐ုတ္အစိုးရပိုင္ မီဒီယာမ်ားက ျပင္းထန္ ေသာ စကားလုံးမ်ား သုံးကာ အဆိုပါ နယ္ျခား ပဋိပကၡ ကို သတင္းထုတ္ျပန္ထားခဲ့ၿပီး ျဖစ္သည္။

တ႐ုတ္ ဆိုရွယ္မီဒီယာ သုံးသူမ်ားကလည္း ေသဆုံးသြားေသာ အိႏၵိယ စစ္သား အေလာင္းပုံမ်ားကို ထပ္တလဲလဲ ရွယ္ ေနၾကသည္။ သို႔ေသာ္ တ႐ုတ္တို႔ဖက္မွ မည္ေ႐ြ႕မည္မွ် ေသဆုံးဒဏ္ရာရခဲ့သည္မ်ားကို တရားဝင္ မထုတ္ျပန္၍ မေက်မနပ္ႏွင့္ ညည္းျငဴ ေျပာဆိုသူဟူ၍ အနည္းငယ္သာ ရွိသည္။ အခ်ိဳ႕ကလည္း အဆိုပါ သတင္းကို ပ်က္လုံးတခုလို သေဘာထားကာ အိႏၵိယ စစ္သားမ်ားအား ခ်ိနဲ႔နဲ႔ သမားမ်ားဟု ေခၚေဝၚခဲ့ၾကျပန္သည္။

ေနာက္ထပ္ ႏႈိင္းယွဥ္ျပစရာ ဥပမာ တခုက ၿပီးခဲ့သည့္ ေအာက္တို ဘာလ အတြင္း အေမရိကန္ ေဘ့စ္ေဘာ အသင္း ျဖစ္သည့္ Houston Rockets ၏ မန္ေနဂ်ာ ဒါရယ္ မိုေရ သည္ ေဟာင္ေကာင္ ကြၽန္းသားမ်ား၏ ေႂကြးေၾကာ္သံ ျဖစ္ေသာ “Fight for Freedom, Stand with Hong Kong” ကို သူ၏ တြစ္တာ ပို႔စ္ တြင္ ထည့္သြင္း ေဖၚျပခဲ့သည္။ ထိုအခါတြင္ သန္းေပါင္းမ်ားစြာေသာ တ႐ုတ္ ႏိုင္ငံသားမ်ားက ထ ႂကြလာၿပီး ၎အား အေရးယူရန္ အြန္လိုင္းေပၚမွ ဆူညံစြာ ေတာင္းဆိုလာၾကသည္။ ႏွစ္ရက္အတြင္းမွာပင္ တ႐ုတ္ ႐ုပ္ျမင္သံၾကားမွ မိမိ တို႔သည္ Houston Rockets ၏ ပြဲစဥ္မ်ားကို ဆက္လက္ ထုတ္လႊင့္ျပသေတာ့မည္ မဟုတ္ဟု ေၾကျငာလာခဲ့သည္။

တ႐ုတ္ အမ်ိဳးသားေရး ဝါဒအား ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ အႀကီးအကဲမ်ား မွ ႏွစ္ ေပါင္းမ်ားစြာ အစာေကြၽးကာ ေမြးျမဴထားေသာ က်ားႀကီး တ ေကာင္ဟု မၾကာခဏ ဆိုသလို ႏႈိင္းယွဥ္ျခင္း ခံရသည္။ယခုအခါ ၎တို႔ ေကြၽးေမြး ျပဳစုထားေသာ က်ားႀကီးေပၚမွ မဆင္းဝံ့ေတာ့၊ ဆင္းပါ က အစားခံ ရေတာ့မည္ကို စိုး႐ြံ႕လာရသည့္ အျဖစ္ ေရာက္လာေနၿပီ ျဖစ္သည္။ အနီးစပ္သုံး ျဖစ္ရပ္မွန္ ႏွင့္ ႏႈိင္းယွဥ္ရမည္ဆိုက လူတို႔ ေဆာက္လုပ္ထားေသာ ေရေလွာင္ကန္ႀကီး တခုႏွင့္ အသြင္တူေနေပသည္။ ေရကာတာ တံတိုင္းႀကီးမ်ား ပတ္လည္ကာရံကာ သိုေလွာင္ ထားေသာ ျပင္းထန္လွသည့္ ေရအား ႀကီး တခုအလား ဟု ဆိုရမည္ ျဖစ္သည္။

ထိုေရကာတာ တံခါးႀကီးအားလည္း တိုင္းျပည္တြင္ ျပင္းထန္ေသာ အက်ပ္အတည္းႀကီးမ်ားႏွင့္ ရင္ဆိုင္လာရသည့္ အခါတိုင္း အႏၲရာယ္ ႀကီးထြားလာေနေသာ ဖိအားမ်ားကို ေလ်ာ့ခ်ျပစ္ေရး အတြက္ ဖြင့္ခ်ေပးေလ့ရွိသည္။လူထု သည္ အေမရိကန္၊ ဂ်ပန္ ႏွင့္ ၎တို႔ စိတ္ထဲ မ ေက်မနပ္ျဖစ္ေနသည့္ အျခား ႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္လာလွ်င္ ပို၍ ျပင္းထန္စြာ တုန႔္ျပန္ လာခဲ့သည္။ ၁၉၉၉ ေမလ အတြင္း ဘဲလ္ဂရိတ္ရွိ တ႐ုတ္သံ႐ုံးသည္ ေနတိုး စစ္ေလယာဥ္မ်ား၏ ဗုံးဒဏ္ကို ခံခဲ့ရၿပီး သတင္းေထာက္ သုံးဦး ေသဆုံးသြားခဲ့ရသည္။ မေတာ္တဆ ျဖစ္ရျခင္း ပါဟု အေမရိကန္တို႔၏ ရွင္းျပခ်က္ကို တ႐ုတ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားက လက္မခံခဲ့ၾကေပ။

ဘီဂ်င္း တြင္ တ႐ုတ္ေက်ာင္းသားမ်ားက ေလးရက္လုံးလုံး အေမရိကန္ ႏွင့္ ၿဗိတိန္ သံ႐ုံးမ်ားကို အုတ္ခဲမ်ား ႏွင့္ လာေရာက္ ပစ္ခတ္ခဲ့ၾက သည္။ အဆိုပါ အၾကမ္းဖက္မႈ အား ထိန္းခ်ဳပ္ခဲ့သည္မွာ ေရဘုံဘိုင္ ေခါင္းကို ပိတ္ခ်လိုက္သလို ႐ုတ္ျခည္း ရပ္တန႔္သြားခဲ့သည္။ သံ႐ုံး ျပတင္းေပါက္မ်ား၊ ရပ္ထားေသာ သံ႐ုံးဝန္ထမ္းမ်ား ၏ ကားမွန္မ်ားကို ႐ိုက္ခြဲ ဖ်က္ဆီးျခင္းေလာက္သာ ခြင့္ျပဳခဲ့ၿပီး ေက်ာင္းသားမ်ားသည္ လႊင့္ထူထားေသာ အေမရိကန္ အလံကို ဝါးလုံးရွည္ႀကီး၏ ထိပ္တြင္ ဓါတ္ဆီ ဆြတ္ထားၿပီးမီးစြဲေနေသာအဝတ္ကိုပတ္၍ မီးရႈိ႕ရန္ ႀကိဳးပမ္း လာၾကသည့္ အခါတြင္ေတာ့ စစ္ရဲမ်ားက ခ်က္ျခင္းလို ဆႏၵျပသူမ်ားကို တုတ္မ်ား ႏွင့္ လိုက္လံ႐ိုက္ႏွက္ကာ ေမာင္းထုတ္ခဲ့ၾကသည္။

ဆႏၵျပသမားမ်ားက ရဲမ်ားအား “သစၥာေဖါက္ေတြ” ဟု ျပန္လည္ ေအာ္ဟစ္ခဲ့ၾကသည္။တ႐ုတ္တို႔သည္ အိႏၵိယအား ဆင္းရဲၿပီး ျဖစ္ခ်င္တိုင္း ျဖစ္ေနေသာ ႏိုင္ငံတခုဟု အလြယ္တကူ သတ္မွတ္ထားၾကေသာ္လည္း ေက်ာင္းမ်ားတြင္ တ႐ုတ္ လူငယ္ေလးမ်ား သင္ယူခဲ့ၾကရသည့္ အ ရင္းရွင္နယ္ခ်ဲ႕ ဗိုလ္က်လိုေသာ ႏိုင္ငံမ်ား စာရင္းတြင္ ထည့္သြင္း ေဖၚျပျခင္း မခံရေသးသည့္ ႏိုင္ငံလည္း ျဖစ္သည္။ ႏွစ္ႏိုင္ငံ ကုန္သြယ္ ေရး သည္ အသင့္အတင့္မွ်သာ ရွိေပသည္။ တ႐ုတ္တြင္ အိႏၵိယထက္ ပမာဏ မ်ားစြာ ကုန္သြယ္ေနသည့္ ႏိုင္ငံေပါင္း ၁၁ ႏိုင္ငံ ရွိေနသည္။

ထို႔အတြက္လည္း တ႐ုတ္ ေခါင္းေဆာင္မ်ားက အိႏၵိယ ႏွင့္ ျဖစ္သည့္ ျပႆနာကို ေလ်ာ့ေလ်ာ့ေပါ့ေပါ့ ေျပာဆိုဖို႔ စဥ္းစားစရာ မလိုေအာင္ ျဖစ္လာခဲ့သည္။ တ႐ုတ္တို႔ဖက္မွ အဆင္ျခင္မဲ့ ျပဳလုပ္ခဲ့လွ်င္လည္း ျဖစ္လာမည့္ အက်ိဳး ႏွင့္ အႏၲရာယ္ ကို တြက္ခ်က္၍ ရသည္။လြန္ခဲ့ သည့္ ႏွစ္အတြင္း ဗာဂ်ီနီယားရွိ ေဂ်ာ့ခ်္ ေမဆင္ တကၠသိုလ္ မွ ကီရွန္ ေဂ်ာင္ သည္ တ႐ုတ္မွ ေဒသ အတြင္း ၎တို႔ ျဖစ္ေစခ်င္သလို ျဖစ္လာ ရန္ မည္သို႔ မည္ပုံ နည္းလမ္းမ်ား သုံးေနသည္ ဟူေသာ စာတမ္းတေစာင္ကို ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေရးသားလာခဲ့ဘူးသည္။ စာတမ္း ေခါင္းစဥ္ အား “Cautious Bully: Reputation, Resolve and Beijing’s Use of Coercion in the South China Sea” ဟု အမည္ေပးခဲ့သည္။

ထိုစာတမ္းသည္ တ႐ုတ္ ေခါင္းေဆာင္မ်ားက ၎တို႔ရွိ ႀကီးထြားလာေနေသာ စစ္အင္အားႏွင့္ ငါသိ ငါတတ္ အေတြးအေခၚမ်ားေၾကာင့္ အင္အား အသုံးျပဳရန္ ဝန္ေလး ခဲ့ၾကျခင္း မရွိ ဟူေသာ ယူဆခ်က္ကို စိမ္ေခၚလာခဲ့သည္။ တကယ္တမ္းတြင္ တ႐ုတ္တို႔ က ၎တို႔ အင္အား ခ်ိနဲ႔ေနဆဲ ျဖစ္သည့္ ၁၉၉၀ ေက်ာ္ ႏွစ္မ်ား အတြင္းတြင္ ပို၍ သုံးလာခဲ့ၾကသည္ဟု ဆိုသည္။ ယခုအခါ တ႐ုတ္သည္ အိမ္နီးခ်င္းမ်ားကို ႏိုင္လိုမင္းထက္ လုပ္ရန္ ၎တို႔၏ ကမ္းေျခေစာင့္တပ္မ်ား၊ ကင္းလွည့္ ျပည္သူ႔စစ္မ်ား ၊ အျခားေရေၾကာင္းႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ ေအဂ်င္စီ မ်ားကို သုံးရန္ ပို၍ စိတ္အားထက္သန္လာၾကသည္။အထူးသျဖင့္ သတိႀကီးစြာထား၍ လုပ္တတ္သည္ဟု ထင္ရွားခဲ့ေသာ သမၼတ ဟူဂ်င္ ေတာင္ (၂၀၀၂-၁၂) အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့စဥ္အတြင္း ယခုထက္ပင္ ပို၍ ရန္လိုခဲ့ဘူးသည္။

တ႐ုတ္ႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ မွတ္တမ္းမ်ား၊ ထိုကာလ က တာဝန္ရွိသူမ်ားႏွင့္ ေတြ႕ဆုံ ေမးျမန္းခဲ့ၿပီးေနာက္ “Cost-balancing theory – ေပးဆပ္ရမည့္ တန္ဘိုး ထိန္းခ်ဳပ္ သီအိုရီ” ကို ဆုံးျဖတ္ခ်က္ ခ်မွတ္ရာတြင္ အသုံးျပဳခဲ့ၾကသည္ဟု ထုတ္ေဖၚခဲ့သည္။ ဆိုလိုသည္မွာ “မိမိတို႔၏ စိတ္ဓါတ္ႀကံ့ခိုင္မႈ ကို ျပသရန္ အလြန္အမင္း လိုအပ္လာၿပီး စီးပြားေရး အရ ေပးဆပ္ရမည့္ တန္ဘိုးသည္ မျဖစ္စေလာက္သာ ရွိ သည္ ဆိုက” ၿခိမ္းေျခာက္ အက်ပ္ကိုင္ ျခင္း ကို အသုံးခ်လာၾကသည္ဟု မစၥက္ ေဂ်ာင္ မွ သူမ၏စာတမ္းတြင္ ေထာက္ျပခဲ့သည္။သကၠရာဇ္ ၂၀၀၀ ေက်ာ္ ကာလမ်ား အတြင္း တ႐ုတ္တို႔သည္ ေတာင္တ႐ုတ္ ပင္လယ္အတြင္း လႈပ္ရွားမႈ သိပ္မလုပ္ပဲ ခပ္ကုပ္ကုပ္သာ ေနခဲ့ၾကသည္။

ဤသည္ကလည္း အာဆီယံ ႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္ လြတ္လပ္ေသာ ကုန္သြယ္ေရး သေဘာတူညီခ်က္မ်ားရေရး လုံးပမ္းေနရေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ အာဆီယံသည္ တ႐ုတ္ကို ၎တို႔၏ စီးပြားေရး အတြက္ မရွိ မျဖစ္ လိုအပ္လာၾကၿပီ ဆိုေသာ အေနအထားသို႔ ေရာက္လာသည့္ အ ခါတြင္ေတာ့ အင္အားျပလာခဲ့သည္။ အဆိုပါ ႏိုင္ငံမ်ားက ႏိုင္ငံတကာ၏ အကူအညီ ကို ေတာင္းခံ လာႏိုင္သည္ကိုလည္း ဟန႔္တားႏိုင္မည္ ျဖစ္သည္။အထူးသျဖင့္ ၎တို႔ကို အာခံသူမ်ားအား တဖက္သတ္ နစ္နာမည့္ စီးပြားေရး ဒဏ္ခတ္မႈကို က်င့္သုံးခဲ့ၾကသည္။ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္အ တြင္း ဖိလစ္ပိုင္ ႏွင့္ နယ္ေျမ အျငင္းပြားမႈ ျဖစ္လာသည့္ အခါ တ႐ုတ္သည္ ဖိလစ္ပိုင္မွ ငွက္ေပ်ာသီးမ်ား တင္သြင္းမႈကို ပိတ္ပင္လိုက္သျဖင့္ ဖိလစ္ပိုင္ ေတာင္သူမ်ား ဒုကၡေတြ႕ခဲ့ၾကရသည္။

တ႐ုတ္ စားသုံးသူမ်ား အတြက္မူ မဆိုသေလာက္သာ ထိခိုက္ခဲ့ရသည္။ အဆိုပါ ပုံစံမ်ိဳးက ယခုထိ ဆက္လက္ရွိေန ခဲ့သည္။ မၾကာမီက တ႐ုတ္မွ ဩစေတးသွ် အမဲသားကို သပိတ္ေမွာက္ခဲ့မႈ ႏွင့္ Houston Rockets အသင္းအား ပိတ္ပင္ခဲ့မႈမ်ားသည္ တကယ္တမ္းတြင္ ၎တို႔အတြက္ ပို၍ အေရးပါလွသည့္ အျခား ကုန္ပစၥည္းမ်ားကို ထိခိုက္ခဲ့ျခင္း မရွိေပ။ လက္ရွိ ကပ္ဆိုးႀကီး ကာလ အတြင္း တ႐ုတ္တို႔၏ ငါသိငါတတ္ လုပ္လိုမႈႏွင့္ ကမာၻတဝွမ္း ကိုဗစ္-၁၉ ေၾကာင့္ ဗ်ာမ်ားေနသည္ကို အခြင့္ေကာင္းယူကာ ၎တို႔ စိတ္ႀကိဳက္ ဖန္တီးခြင့္ ရလာသည္ ဆိုေသာ အယူအဆမ်ား အေပၚ ေနာက္ထပ္ မီးေမာင္းထိုးျပစရာ မ်ား ျဖစ္ေပၚလာခဲ့သည္။

ၿပီးခဲ့သည့္ လမ်ား အတြင္း တ႐ုတ္တို႔ ပို ၍ ရန္လိုလာေနမႈကား အထင္အရွားပင္ ျဖစ္သည္။ အိႏၵိယ နယ္ျခားတြင္ ရန္ေစာင္လာေနၿပီး ေဟာင္ေကာင္ ကိုလည္း ျပင္းထန္လွသည့္ လုံၿခဳံေရး အက္ဥပေဒကို သြတ္သြင္းရန္ ဆုံးျဖတ္လာခဲ့ၾကသည္။ ဩစေတးသွ်ႏွင့္ အျခား ဥေရာ ပႏိုင္ငံမ်ား အားလည္း ကုန္သြယ္ေရး အရ သပိတ္ေမွာက္လိုက္ၾကၿပီး ေတာင္တ႐ုတ္ ပင္လယ္အတြင္းရွိ ၎တို႔ ပိုင္နက္ဟု ေၾကျငာထား ေသာ ေနရာမ်ားတြင္ ႏိုင္ငံျခား သေဘၤာမ်ားကို ေႏွာက္ယွက္ နစ္ျမႇဳပ္ျပစ္ရန္လည္း ဝန္မေလးၾကေတာ့ေပ။ကမာၻတဝွမ္း ႏိုင္ငံမ်ားအဖို႔ ဘူမိ ႏိုင္ငံေရး ဖက္တြင္ အာ႐ုံမ်ား ေနသည္ကေတာ့ အမွန္ပင္ ျဖစ္သည္။

ကမာၻ႔ႏိုင္ငံ အေတာ္မ်ားမ်ားက တ႐ုတ္ထံ မွ အသက္ရႉစက္မ်ား ဝယ္ရန္ ေဆြးေႏြးရခ်ိန္မ်ိဳးတြင္ ေဟာင္ေကာင္ႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ၎တို႔ အား မည္သို႔ အျပစ္ဆို၍ ရႏိုင္ေပမည္နည္း။ သို႔ေသာ္ စီးပြားေရး ဖက္တြင္ ေတာ့ တ႐ုတ္ တို႔ အေရးထားရဖို႔ ျဖစ္လာေနသည္။ ယခု အခါ ကမာၻတဝွမ္း တ႐ုတ္ ကုန္ပစၥည္းမ်ားအေပၚ ဝယ္လိုအား က်ေန ၿပီး ကုန္စည္ ေထာက္ပံ့ေရး ကြင္းဆက္မ်ားလည္း ျပတ္ေတာက္လာ ေန သည္။ ထို႔အတြက္ စီးပြားေရး ဦးေမာ့လာေစရန္ တ႐ုတ္ အာဏာပိုင္မ်ားက ျပည္တြင္း ဝယ္လိုအား တက္လာေစရန္ အင္ႏွင့္ အားႏွင့္ လုပ္ လာၾကသည္။ ဗိုင္းရပ္စ္ကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ရန္ နယ္ျခားဂိတ္ မ်ားကို ပိတ္ဆို႔လိုက္ၾကၿပီး ႏိုင္ငံျခားသားမ်ား ဝင္ထြက္မႈကို ဟန႔္တားခဲ့သည္။

ယခုအခါ တ႐ုတ္ မိဘမ်ားသည္ သူတို႔၏ သားသမီးမ်ားကို အေမရိကား၊ ဩစေတးသွ် ႏွင့္ ဥေရာပႏိုင္ငံမ်ားရွိ တကၠသိုလ္မ်ားသို႔ ပို႔လႊတ္ရန္ စဥ္းစားလာေနၾကၿပီ ျဖစ္သည္။ ေဟာင္ေကာင္ ရွိ ႏိုင္ငံျခားဘဏ္မ်ား အားလည္း ၎တို႔၏ အမ်ိဳးသား လုံၿခဳံေရး ဥပေဒကို ေထာက္ခံရန္ ႏွင့္ သို႔မဟုတ္က အစားထိုး ခံရဖို႔ ရွိသည္ဟု ဟိန္းေဟာက္ ေျပာဆိုလာၾကသည္။

(ဇြန္လ ၁၈ ရက္ေန႔ထုတ္ အီေကာ္ေနာ္မစ္ မဂၢဇင္းပါ “Why China Bullies” ကို ျပန္ဆိုသည္)

လွစိုးေဝ

UNICODE

ကမ္ဘာ့ ချိန်ခွင်လျှာ အပြောင်းအလဲ နှင့် နိုင်လိုမင်းထက် ထင်တိုင်းလုပ်နေတဲ့ တရုတ်အကြောင်း

အားလုံးခြုံငုံ သုံးသပ်ကြည့်လျှင် တရုတ်သည် လောေ လာဆယ် တွင် အခြားနိုင်ငံများအပေါ် အယင်ကလောက် မှီခိုနေစရာ မလိုတော့ဟု ယူဆနေပြီ ဖြစ်သည်။ ထို့အတွက်လည်း ပါဝါ ပြလာခြင်း ပင် ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ သုံးသပ်မှု အတိုင်းဆိုက တရုတ်နှင့် စီးပွားရေးတွင် အနည်း ငယ်သာ အဆက်အဆံရှိသော နိုင်ငံများ အဖို့ လုံခြုံ စိတ်ချစွာ နေ၍ ရမည် မဟုတ်တော့ပေ။ အိန္ဒိယ သည် ယခုအခါ ထိုအကျပ်အတည်း နှင့် ရင်ဆိုင်နေရပြီ ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင်လည်း အိန္ဒိယ လို နိုင်ငံပေါင်း များစွာ ရှိလာနိုင်ပေသည်။ တရုတ်အား အမျိုးသားရေး ဝါဒ ၏ ကျေးကျွန်များဟု မကြာခဏ ကင်ပွန်း တပ်ခြင်း ခံရသည်။ သို့သော် လက်တွေ့တွင် ထိုထက် ပို၍ နက်နဲပြီး ပို၍လည်း အတ္တကြီးမားသည်။

ထိုအကြောင်းကို အနီးစပ်ဆုံး သက်သေ အဖြစ် နှစ်ပေါင်း ငါးဆယ် အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ် သွေးထွက်သံယို နှင့် ပြီးဆုံးသွားသော ဇွန်လ ၁၅ ရက်နေ့ အိန္ဒိယ နှင့် နယ်ခြားပဋိပက္ခကြီး၏ နောက်ပိုင်းတွင် တနိုင်ငံလုံး ဘာမျှ မဖြစ်ခဲ့သည့်အလား ပုံမှန်အတိုင်း သွားလာ လှုပ်ရှား လျှက်ရှိနေကြသည်။ ဘီဂျင်း ရှိ အိန္ဒိယ သံရုံးရှေ့တွင် ရဲ နှစ်ယောက်လောက်သာ ပူပြင်းသော နေရောင်အောက်တွင် ပျင်းရိ ပျင်းတွဲ ဖြင့် လမ်းသွားလမ်းလာများကို ငေးမောကြည့်နေသည့် အဖြစ်က သက်သေခံလျှက် ရှိနေပေသည်။တရုတ်အစိုးရပိုင် မီဒီယာများက ပြင်းထန် သော စကားလုံးများ သုံးကာ အဆိုပါ နယ်ခြား ပဋိပက္ခ ကို သတင်းထုတ်ပြန်ထားခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။

တရုတ် ဆိုရှယ်မီဒီယာ သုံးသူများကလည်း သေဆုံးသွားသော အိန္ဒိယ စစ်သား အလောင်းပုံများကို ထပ်တလဲလဲ ရှယ် နေကြသည်။ သို့သော် တရုတ်တို့ဖက်မှ မည်ရွေ့မည်မျှ သေဆုံးဒဏ်ရာရခဲ့သည်များကို တရားဝင် မထုတ်ပြန်၍ မကျေမနပ်နှင့် ညည်းငြူ ပြောဆိုသူဟူ၍ အနည်းငယ်သာ ရှိသည်။ အချို့ကလည်း အဆိုပါ သတင်းကို ပျက်လုံးတခုလို သဘောထားကာ အိန္ဒိယ စစ်သားများအား ချိနဲ့နဲ့ သမားများဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြပြန်သည်။

နောက်ထပ် နှိုင်းယှဉ်ပြစရာ ဥပမာ တခုက ပြီးခဲ့သည့် အောက်တို ဘာလ အတွင်း အမေရိကန် ဘေ့စ်ဘော အသင်း ဖြစ်သည့် Houston Rockets ၏ မန်နေဂျာ ဒါရယ် မိုရေ သည် ဟောင်ကောင် ကျွန်းသားများ၏ ကြွေးကြော်သံ ဖြစ်သော “Fight for Freedom, Stand with Hong Kong” ကို သူ၏ တွစ်တာ ပို့စ် တွင် ထည့်သွင်း ဖေါ်ပြခဲ့သည်။ ထိုအခါတွင် သန်းပေါင်းများစွာသော တရုတ် နိုင်ငံသားများက ထ ကြွလာပြီး ၎င်းအား အရေးယူရန် အွန်လိုင်းပေါ်မှ ဆူညံစွာ တောင်းဆိုလာကြသည်။ နှစ်ရက်အတွင်းမှာပင် တရုတ် ရုပ်မြင်သံကြားမှ မိမိ တို့သည် Houston Rockets ၏ ပွဲစဉ်များကို ဆက်လက် ထုတ်လွှင့်ပြသတော့မည် မဟုတ်ဟု ကြေငြာလာခဲ့သည်။

တရုတ် အမျိုးသားရေး ဝါဒအား ကွန်မြူနစ်ပါတီ အကြီးအကဲများ မှ နှစ် ပေါင်းများစွာ အစာကျွေးကာ မွေးမြူထားသော ကျားကြီး တ ကောင်ဟု မကြာခဏ ဆိုသလို နှိုင်းယှဉ်ခြင်း ခံရသည်။ယခုအခါ ၎င်းတို့ ကျွေးမွေး ပြုစုထားသော ကျားကြီးပေါ်မှ မဆင်းဝံ့တော့၊ ဆင်းပါ က အစားခံ ရတော့မည်ကို စိုးရွံ့လာရသည့် အဖြစ် ရောက်လာနေပြီ ဖြစ်သည်။ အနီးစပ်သုံး ဖြစ်ရပ်မှန် နှင့် နှိုင်းယှဉ်ရမည်ဆိုက လူတို့ ဆောက်လုပ်ထားသော ရေလှောင်ကန်ကြီး တခုနှင့် အသွင်တူနေပေသည်။ ရေကာတာ တံတိုင်းကြီးများ ပတ်လည်ကာရံကာ သိုလှောင် ထားသော ပြင်းထန်လှသည့် ရေအား ကြီး တခုအလား ဟု ဆိုရမည် ဖြစ်သည်။

ထိုရေကာတာ တံခါးကြီးအားလည်း တိုင်းပြည်တွင် ပြင်းထန်သော အကျပ်အတည်းကြီးများနှင့် ရင်ဆိုင်လာရသည့် အခါတိုင်း အန္တရာယ် ကြီးထွားလာနေသော ဖိအားများကို လျော့ချပြစ်ရေး အတွက် ဖွင့်ချပေးလေ့ရှိသည်။လူထု သည် အမေရိကန်၊ ဂျပန် နှင့် ၎င်းတို့ စိတ်ထဲ မ ကျေမနပ်ဖြစ်နေသည့် အခြား နိုင်ငံများနှင့် ပတ်သက်လာလျှင် ပို၍ ပြင်းထန်စွာ တုန့်ပြန် လာခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ မေလ အတွင်း ဘဲလ်ဂရိတ်ရှိ တရုတ်သံရုံးသည် နေတိုး စစ်လေယာဉ်များ၏ ဗုံးဒဏ်ကို ခံခဲ့ရပြီး သတင်းထောက် သုံးဦး သေဆုံးသွားခဲ့ရသည်။ မတော်တဆ ဖြစ်ရခြင်း ပါဟု အမေရိကန်တို့၏ ရှင်းပြချက်ကို တရုတ်ခေါင်းဆောင်များက လက်မခံခဲ့ကြပေ။

ဘီဂျင်း တွင် တရုတ်ကျောင်းသားများက လေးရက်လုံးလုံး အမေရိကန် နှင့် ဗြိတိန် သံရုံးများကို အုတ်ခဲများ နှင့် လာရောက် ပစ်ခတ်ခဲ့ကြ သည်။ အဆိုပါ အကြမ်းဖက်မှု အား ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်မှာ ရေဘုံဘိုင် ခေါင်းကို ပိတ်ချလိုက်သလို ရုတ်ခြည်း ရပ်တန့်သွားခဲ့သည်။ သံရုံး ပြတင်းပေါက်များ၊ ရပ်ထားသော သံရုံးဝန်ထမ်းများ ၏ ကားမှန်များကို ရိုက်ခွဲ ဖျက်ဆီးခြင်းလောက်သာ ခွင့်ပြုခဲ့ပြီး ကျောင်းသားများသည် လွှင့်ထူထားသော အမေရိကန် အလံကို ဝါးလုံးရှည်ကြီး၏ ထိပ်တွင် ဓါတ်ဆီ ဆွတ်ထားပြီးမီးစွဲနေသောအဝတ်ကိုပတ်၍ မီးရှို့ရန် ကြိုးပမ်း လာကြသည့် အခါတွင်တော့ စစ်ရဲများက ချက်ခြင်းလို ဆန္ဒပြသူများကို တုတ်များ နှင့် လိုက်လံရိုက်နှက်ကာ မောင်းထုတ်ခဲ့ကြသည်။

ဆန္ဒပြသမားများက ရဲများအား “သစ္စာဖေါက်တွေ” ဟု ပြန်လည် အော်ဟစ်ခဲ့ကြသည်။တရုတ်တို့သည် အိန္ဒိယအား ဆင်းရဲပြီး ဖြစ်ချင်တိုင်း ဖြစ်နေသော နိုင်ငံတခုဟု အလွယ်တကူ သတ်မှတ်ထားကြသော်လည်း ကျောင်းများတွင် တရုတ် လူငယ်လေးများ သင်ယူခဲ့ကြရသည့် အ ရင်းရှင်နယ်ချဲ့ ဗိုလ်ကျလိုသော နိုင်ငံများ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်း ဖေါ်ပြခြင်း မခံရသေးသည့် နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။ နှစ်နိုင်ငံ ကုန်သွယ် ရေး သည် အသင့်အတင့်မျှသာ ရှိပေသည်။ တရုတ်တွင် အိန္ဒိယထက် ပမာဏ များစွာ ကုန်သွယ်နေသည့် နိုင်ငံပေါင်း ၁၁ နိုင်ငံ ရှိနေသည်။

ထို့အတွက်လည်း တရုတ် ခေါင်းဆောင်များက အိန္ဒိယ နှင့် ဖြစ်သည့် ပြဿနာကို လျော့လျော့ပေါ့ပေါ့ ပြောဆိုဖို့ စဉ်းစားစရာ မလိုအောင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တရုတ်တို့ဖက်မှ အဆင်ခြင်မဲ့ ပြုလုပ်ခဲ့လျှင်လည်း ဖြစ်လာမည့် အကျိုး နှင့် အန္တရာယ် ကို တွက်ချက်၍ ရသည်။လွန်ခဲ့ သည့် နှစ်အတွင်း ဗာဂျီနီယားရှိ ဂျော့ချ် မေဆင် တက္ကသိုလ် မှ ကီရှန် ဂျောင် သည် တရုတ်မှ ဒေသ အတွင်း ၎င်းတို့ ဖြစ်စေချင်သလို ဖြစ်လာ ရန် မည်သို့ မည်ပုံ နည်းလမ်းများ သုံးနေသည် ဟူသော စာတမ်းတစောင်ကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ရေးသားလာခဲ့ဘူးသည်။ စာတမ်း ခေါင်းစဉ် အား “Cautious Bully: Reputation, Resolve and Beijing’s Use of Coercion in the South China Sea” ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။

ထိုစာတမ်းသည် တရုတ် ခေါင်းဆောင်များက ၎င်းတို့ရှိ ကြီးထွားလာနေသော စစ်အင်အားနှင့် ငါသိ ငါတတ် အတွေးအခေါ်များကြောင့် အင်အား အသုံးပြုရန် ဝန်လေး ခဲ့ကြခြင်း မရှိ ဟူသော ယူဆချက်ကို စိမ်ခေါ်လာခဲ့သည်။ တကယ်တမ်းတွင် တရုတ်တို့ က ၎င်းတို့ အင်အား ချိနဲ့နေဆဲ ဖြစ်သည့် ၁၉၉၀ ကျော် နှစ်များ အတွင်းတွင် ပို၍ သုံးလာခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ ယခုအခါ တရုတ်သည် အိမ်နီးချင်းများကို နိုင်လိုမင်းထက် လုပ်ရန် ၎င်းတို့၏ ကမ်းခြေစောင့်တပ်များ၊ ကင်းလှည့် ပြည်သူ့စစ်များ ၊ အခြားရေကြောင်းနှင့် ပတ်သက်သည့် အေဂျင်စီ များကို သုံးရန် ပို၍ စိတ်အားထက်သန်လာကြသည်။အထူးသဖြင့် သတိကြီးစွာထား၍ လုပ်တတ်သည်ဟု ထင်ရှားခဲ့သော သမ္မတ ဟူဂျင် တောင် (၂၀၀၂-၁၂) အုပ်ချုပ်ခဲ့စဉ်အတွင်း ယခုထက်ပင် ပို၍ ရန်လိုခဲ့ဘူးသည်။

တရုတ်နှင့် ပတ်သက်သော မှတ်တမ်းများ၊ ထိုကာလ က တာဝန်ရှိသူများနှင့် တွေ့ဆုံ မေးမြန်းခဲ့ပြီးနောက် “Cost-balancing theory – ပေးဆပ်ရမည့် တန်ဘိုး ထိန်းချုပ် သီအိုရီ” ကို ဆုံးဖြတ်ချက် ချမှတ်ရာတွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်ဟု ထုတ်ဖေါ်ခဲ့သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ “မိမိတို့၏ စိတ်ဓါတ်ကြံ့ခိုင်မှု ကို ပြသရန် အလွန်အမင်း လိုအပ်လာပြီး စီးပွားရေး အရ ပေးဆပ်ရမည့် တန်ဘိုးသည် မဖြစ်စလောက်သာ ရှိ သည် ဆိုက” ခြိမ်းခြောက် အကျပ်ကိုင် ခြင်း ကို အသုံးချလာကြသည်ဟု မစ္စက် ဂျောင် မှ သူမ၏စာတမ်းတွင် ထောက်ပြခဲ့သည်။သက္ကရာဇ် ၂၀၀၀ ကျော် ကာလများ အတွင်း တရုတ်တို့သည် တောင်တရုတ် ပင်လယ်အတွင်း လှုပ်ရှားမှု သိပ်မလုပ်ပဲ ခပ်ကုပ်ကုပ်သာ နေခဲ့ကြသည်။

ဤသည်ကလည်း အာဆီယံ နိုင်ငံများနှင့် လွတ်လပ်သော ကုန်သွယ်ရေး သဘောတူညီချက်များရရေး လုံးပမ်းနေရသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သို့သော် အာဆီယံသည် တရုတ်ကို ၎င်းတို့၏ စီးပွားရေး အတွက် မရှိ မဖြစ် လိုအပ်လာကြပြီ ဆိုသော အနေအထားသို့ ရောက်လာသည့် အ ခါတွင်တော့ အင်အားပြလာခဲ့သည်။ အဆိုပါ နိုင်ငံများက နိုင်ငံတကာ၏ အကူအညီ ကို တောင်းခံ လာနိုင်သည်ကိုလည်း ဟန့်တားနိုင်မည် ဖြစ်သည်။အထူးသဖြင့် ၎င်းတို့ကို အာခံသူများအား တဖက်သတ် နစ်နာမည့် စီးပွားရေး ဒဏ်ခတ်မှုကို ကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်အ တွင်း ဖိလစ်ပိုင် နှင့် နယ်မြေ အငြင်းပွားမှု ဖြစ်လာသည့် အခါ တရုတ်သည် ဖိလစ်ပိုင်မှ ငှက်ပျောသီးများ တင်သွင်းမှုကို ပိတ်ပင်လိုက်သဖြင့် ဖိလစ်ပိုင် တောင်သူများ ဒုက္ခတွေ့ခဲ့ကြရသည်။

တရုတ် စားသုံးသူများ အတွက်မူ မဆိုသလောက်သာ ထိခိုက်ခဲ့ရသည်။ အဆိုပါ ပုံစံမျိုးက ယခုထိ ဆက်လက်ရှိနေ ခဲ့သည်။ မကြာမီက တရုတ်မှ ဩစတေးသျှ အမဲသားကို သပိတ်မှောက်ခဲ့မှု နှင့် Houston Rockets အသင်းအား ပိတ်ပင်ခဲ့မှုများသည် တကယ်တမ်းတွင် ၎င်းတို့အတွက် ပို၍ အရေးပါလှသည့် အခြား ကုန်ပစ္စည်းများကို ထိခိုက်ခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ လက်ရှိ ကပ်ဆိုးကြီး ကာလ အတွင်း တရုတ်တို့၏ ငါသိငါတတ် လုပ်လိုမှုနှင့် ကမ္ဘာတဝှမ်း ကိုဗစ်-၁၉ ကြောင့် ဗျာများနေသည်ကို အခွင့်ကောင်းယူကာ ၎င်းတို့ စိတ်ကြိုက် ဖန်တီးခွင့် ရလာသည် ဆိုသော အယူအဆများ အပေါ် နောက်ထပ် မီးမောင်းထိုးပြစရာ များ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။

ပြီးခဲ့သည့် လများ အတွင်း တရုတ်တို့ ပို ၍ ရန်လိုလာနေမှုကား အထင်အရှားပင် ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယ နယ်ခြားတွင် ရန်စောင်လာနေပြီး ဟောင်ကောင် ကိုလည်း ပြင်းထန်လှသည့် လုံခြုံရေး အက်ဥပဒေကို သွတ်သွင်းရန် ဆုံးဖြတ်လာခဲ့ကြသည်။ ဩစတေးသျှနှင့် အခြား ဥရော ပနိုင်ငံများ အားလည်း ကုန်သွယ်ရေး အရ သပိတ်မှောက်လိုက်ကြပြီး တောင်တရုတ် ပင်လယ်အတွင်းရှိ ၎င်းတို့ ပိုင်နက်ဟု ကြေငြာထား သော နေရာများတွင် နိုင်ငံခြား သင်္ဘောများကို နှောက်ယှက် နစ်မြှုပ်ပြစ်ရန်လည်း ဝန်မလေးကြတော့ပေ။ကမ္ဘာတဝှမ်း နိုင်ငံများအဖို့ ဘူမိ နိုင်ငံရေး ဖက်တွင် အာရုံများ နေသည်ကတော့ အမှန်ပင် ဖြစ်သည်။

ကမ္ဘာ့နိုင်ငံ အတော်များများက တရုတ်ထံ မှ အသက်ရှူစက်များ ဝယ်ရန် ဆွေးနွေးရချိန်မျိုးတွင် ဟောင်ကောင်နှင့် ပတ်သက်ပြီး ၎င်းတို့ အား မည်သို့ အပြစ်ဆို၍ ရနိုင်ပေမည်နည်း။ သို့သော် စီးပွားရေး ဖက်တွင် တော့ တရုတ် တို့ အရေးထားရဖို့ ဖြစ်လာနေသည်။ ယခု အခါ ကမ္ဘာတဝှမ်း တရုတ် ကုန်ပစ္စည်းများအပေါ် ဝယ်လိုအား ကျနေ ပြီး ကုန်စည် ထောက်ပံ့ရေး ကွင်းဆက်များလည်း ပြတ်တောက်လာ နေ သည်။ ထို့အတွက် စီးပွားရေး ဦးမော့လာစေရန် တရုတ် အာဏာပိုင်များက ပြည်တွင်း ဝယ်လိုအား တက်လာစေရန် အင်နှင့် အားနှင့် လုပ် လာကြသည်။ ဗိုင်းရပ်စ်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် နယ်ခြားဂိတ် များကို ပိတ်ဆို့လိုက်ကြပြီး နိုင်ငံခြားသားများ ဝင်ထွက်မှုကို ဟန့်တားခဲ့သည်။

ယခုအခါ တရုတ် မိဘများသည် သူတို့၏ သားသမီးများကို အမေရိကား၊ ဩစတေးသျှ နှင့် ဥရောပနိုင်ငံများရှိ တက္ကသိုလ်များသို့ ပို့လွှတ်ရန် စဉ်းစားလာနေကြပြီ ဖြစ်သည်။ ဟောင်ကောင် ရှိ နိုင်ငံခြားဘဏ်များ အားလည်း ၎င်းတို့၏ အမျိုးသား လုံခြုံရေး ဥပဒေကို ထောက်ခံရန် နှင့် သို့မဟုတ်က အစားထိုး ခံရဖို့ ရှိသည်ဟု ဟိန်းဟောက် ပြောဆိုလာကြသည်။

(ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့ထုတ် အီကော်နော်မစ် မဂ္ဂဇင်းပါ “Why China Bullies” ကို ပြန်ဆိုသည်)

လှစိုးဝေ

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *