ေက်ာက္ကပ္လဲ ရမယ္ ဆိုတဲ့ (၂)ေယာက္လုံး အံ့မခန္း ေပ်ာက္ ကင္းသြား တဲ့ နည္းလမ္း အေၾကာင္း

ေက်ာက္ကပ္ေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့နာက်င္မႈဟာနက္ရႈိင္းၿပီး နံ႐ိုးေတြရဲ႕ေအာက္ကပ္ရ ပ္ဖက္မွာျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့တခါတေလ ခါးအေရွ႕ ဆီးစပ္နား တဝိုက္နဲ႔ တင္ပါးမွာပါ နာက်င္တတ္ပါတယ္။ဒီနာက်င္မႈဟာ polycystic kidney disease လိုမ်ိဳးအေရအိတ္ကေလးေတြ က ေက်ာက္ကပ္မွာျဖ စ္တည္ေနတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ပါ၊ ေက်ာက္ကပ္ေၾကာင့္ုဖစ္တဲ့ ေနာက္ေက်ာကနာက်င္မႈဟာ တခါနရံ ကိုယ္ပူျ ကီးျခင္း ေအာ့အန္ျ ခင္းနဲ႔ ဆီးခဏခဏ သြားျခင္းတို႔နဲ႔ပါ ပူးတြဲလာတတ္ပါတယ္။

ဒီလိုေတြတြဲမလာေသးဖူးဆိုရင္ေတာ့ ေက်ာကပ္ကဟုတ္ပါ တျခားအေၾကာင္းအရာေတြ ေၾကာင့္နာက် င္တာပါ ။ သူတို႔ဟာေနာက္ေ က်ာမွာေနရာတိတိက်က်နာတတ္တယ္ အဖ်ားမရွိတတ္ဖူး ႐ုတ္တရက္လဲ ျဖစ္တတ္ပါတယ္ ။ မၾကာခဏ ခါးနာၿပီး အထက္ကလိုလကၡ ဏာေတြနဲ႔ တြဲလာရင္ သာမာန္အ ကိုက္အခဲ ေပ်ာက္ေဆးနဲ႔မ သက္သာရင္ ေတာ့ ေဒါက္တာကိုကို ေတြစီသြားဖို႔အခ်ိန္ေရာက္ပါၿပီ မိတ္ေတြ တို႔..။ ဝမ္းသာစရာ သတ င္းေလးပါ သူငယ္ခ်င္းေတ ယာက္ ေက်ာက္ကပ္လဲ ရမယ္တဲ့ သိန္း၃ရာေက်ာ္ ကုန္မယ္ဆိုလို႔ သူ႔ၿခံေလးကို ေရာင္း ေနတာ အခုေက်ာက္ကပ္ေဆးေနရတယ္။အခုဒီေဆးနည္းေလး ကိုေသာ က္တာ မေဆး ရေတာ့ဘူး ။

အမတေယာ က္က ေက်ာက္က ပ္ေရာဂါျဖစ္ေနတာ ၾကာပီ။အခု ခံတက္ေခါ က္ရယ္ သံပုရာသီး ရယ္ ေသြးေ သာက္တာ ၂ေယာက္ လုံး အံ့မခန္းေပ်ာ က္ကင္းသြားပါပီ ကုသိုလ္ျဖစ္ရွဲေပးၾကပါ ။ေက်ာက္က ပ္ထိခိုက္ေနၿပီလို႔ သတိေပးေန တဲ့ေရာဂါလကၡဏာမ်ားကေတာ့ က် ေနာ္တို႔ ခႏၵာကိုယ္က အဂါ အၤစိတ္အပိုင္းဟာ ေရာဂါတစ္ခုခု ခံစားေနရၿပီဆို လူကို ေရွ႕ေျပးလ ကၡဏာမ်ား နဲ႔ သတိေပး တတ္ပါတယ္ ။ သူတို႔ကိုသတိမမႈပဲေ ပါ့ေပါ့ေနမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေရာဂါေတ ႀကီးထြားလာ ခ်ိန္မွသိၿပီး ကုသမႈ ေနာက္က် ႏိုင္ပါတယ္ ။ ေဆး႐ုံတင္ရရင္ အိမ္ေနမိသား စုေတြ လူအင္အား ေငြအင္အား အခ်ိန္အားနဲ႔ လုပ္အားေတြ မလိုအပ္ပဲ ဆုံးရႈံးတ တ္တာေၾကာင့္မို႔ ။

က်ေနာ္တို႔ ခႏၵာကိုယ္က သတိေပးေနတဲ့ ေရွ႕ေျပးလကၡဏာ မ်ား ကို သတိမႈမိဖို႔ ဖတ္ၾကည့္ရ ေအာင္ ။ဒီေန႔ ေမာင္ၿဖိဳးတို႔ေျပာျပ မွာက ေတာ့..ေက်ာက္က ပ္ရဲ႕ ေရွ႕ေျပး ေရာဂါ လကၡဏာမ်ား ပါပဲ။ ေက်ာက္က ပ္ေတြက ခႏၵာကိုယ္ရဲ႕အဆိပ္ေအ တာက္ေတြကို ဆီးထဲ ကေန စြန႔္ထုတ္ေပးရတဲ့ အလုပ္ကို လုပ္ပါတယ္ ။ အားလုံးျမင္သာေအာင္ ေျပာရရင္ ေက်ာက္ကပ္ဟာ ခႏၵာကိုယ္ အတြက္ အမႈိက္သိမ္းသ မား ေလးတေယာက္ပါပဲ ။ ဆိုေတာ့ ေက်ာက္ကပ္ကေကာင္းေ ကာင္းအလုပ္မလုပ္ရင္ အဆိပ္ အေတာက္အညစ္ အေၾကးေတြက ခႏၵာကိုယ္ ေသြးလွည့္ပတ္ စနစ္ထဲမွာ ပဲရွိေနၾကမွာပါ..။အဆိပ္ေတြေက သြးထဲမွာမ်ားေနၿပီဆို သင္အိပ္ေ ပ်ာ္ေတာ့မွာ မဟုတ္ပါဖူး။

ေကာ္ဖီေတြ ေသာက္ထားတာ စိတ္လႈပ္ ရွားစရာ.. စိတ္ဖိစီးမႈ အစရွိတဲ့ အေၾကာင္းရင္းတိတိက်က် မရွိပဲရက္ရွည္ အိပ္မေပ်ာ္ဖူး ဆိုရင္ ေတာ့ ေက်ာက္က ပ္ကို ဂ႐ုစိုက္ဖို႔အ ခ်ိန္ေရာက္ ၿပီဆိုတဲ့ လကၡဏာပါပဲ ။ ေက်ာက္က ပ္ေရာဂါတစ္ခ်ိဳ႕ ဟာ အိပ္စက္ေနရင္း အသက္ ရႈ ခတၱခဏ ရပ္သြားတတ္တဲ့ sleep apnea ဆိုတဲ့ေရာဂါတစ္မ်ိဴးကိုပါျဖစ္ေစတတ္ပါတယ္ ။ အိပ္ေနရင္းနဲ႔ အက်ယ္ႀကီးေဟာ က္တတ္တဲ့ လကၡဏာ ကိုလဲျပသ တတ္ပါတယ္။ေသြးနီဥေတြက ေသြး လွည့္ပတ္မႈ စနစ္တေလွ်ာက္မွာ လွည့္ပတ္ၿပီး ေအာက္ဆီဂ်င္ ကို အဆုပ္ကေန ဆဲလ္ေတြဆီကို သယ္ေ ဆာင္ေပးပါတယ္ ။ ေသြးနီဥေတြနဲေလေလ လူဟာ ပိုၿပီး ေမာလြယ္ ပင္ပန္း လြယ္ၿပီး ႏႉံးခ်ိေနတ တ္ပါတယ္ ။

EPO (Erythropoietin) လို႔ေခၚတဲ့ေဟာ္မႈ န္းတမ်ိဴးဟာ ႐ိုးတြင္းခ်ဥ္ဆီ ကေန ေသြးနီဥ ထုတ္လုပ္မႈကို အားေပးပါတယ္ EPO ကိုေတာ့ ေက်ာက္ကပ္ ကေနထုတ္လုပ္ပါတယ္။ က်န္းမာေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ေက်ာက္ကပ္ ဟာ ခႏၵာကိုယ္ ထဲက Vitamin D ကိုထိမ္း သိမ္းႀကီး အ႐ိုး ရဲ႕ႀကံခိုင္မႈနဲ႔ EPO ထုတ္လုပ္ေပးမႈကို လုပ္ေဆာင္ႏို င္ပါတယ္ ။ အရမ္းကို ႏႈံးခ်ိေမာလြယ္ ပင္ပန္းလြယ္ ေနရင္ေတာ့ ဆရာဝန္ျပသင့္ပါ တယ္ ။ၾကာရွည္ေက်ာက္ ကပ္ေရာဂါ ခံစားေနရ သူေတြ အျဖစ္မ်ားတဲ့ လကၡဏာ ကေတာ့ Anaemia လို႔ေခၚတဲ့ ေသြးအားန ည္းေရာဂါပါပဲ ေက်ာက္ကပ္ လုပ္ငန္းေဆာင္တာရဲ႕ ၅၀ % ပဲအလုပ္လုပ္ေတာ့တဲ့ လူနာ မ်ားမွာေတြ႕ရတတ္ပါတယ္ ။

သင္အေနနဲ႔လုံေလာ က္ေအာင္အနားယူ အိပ္စက္ေ ပမဲ့ အၿမဲ ပင္ပန္းႏြမ္းနယ္ ႏႈန္းခ်ိလြယ္ ေနၿပီဆိုရင္ေတာ့ ဆရာဝန္ဆီသာ ေျပးတိုင္ပင္ ပါေတာ့..။ ေျခာက္ေသြ႕ၿပီးယား လြယ္တဲ့အေရျပားေက်ာက္ကပ္ဟာ ဗီတာမင္ နဲ႔သတၱဳဓာတ္ေတြကို စီမံခန႔္ခြဲရတဲ့ အဂၤါ အစိတ္အ ပိုင္းလဲ ျဖစ္ပါတယ္ ။ ပိုလွ်ံေနတဲ့ အရည္ဓာတ္ေတြကို ဖယ္ရွားမယ္ ေသြးနီဥထုတ္လုပ္မႈကိုျမင့္တင္မယ္ ဆိုတဲ့အလုပ္ေတြလဲလု ပ္ပါတယ္ ။ သင္အ ေရျပားက လိုအပ္တဲ့စိုစြ တ္မႈမရွိဖူး ေျခာက္ေသြ႕ၿပီးယားယံ ေနရင္ေတာ့ သတၱဳဓာတ္မ လုံေလာက္ မမွ်တတဲ့ ေက်ာက္ကပ္ျပႆနာ ပဲလို႔ သိလိုက္ပါ ဒါဟာ အ႐ိုးေရာဂါေတြကိုလဲေနာ က္ဆက္တြဲ ျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္ ။

ေရမ်ားမ််ားေသာက္ပါ ၾကာရွည္ခံစားေန ရတဲ့ လကၡဏာ ေတြအတြက္ ဆိုရင္ ေတာ့ဆရာဝန္သာျပသပါ..ကိုယ့္စိတ္ အထင္နဲ႔ေဆးေတြ ေလွ်ာက္မေသာက္ ပါနဲ႔…ေဆးဝါးေတြဟာအ သဲနဲ႔ေက်ာက္ကပ္ကို ပိုၿပီးအလုပ္ေပးတ တ္ပါတယ္။ သင့္ေသြးထဲမွာအဆိပ္ေအ တာက္ေတြ မ်ားေနၿပီ ဆိုရင္ေတာ့ ဒီလကၡဏာျပပါလိမ့္မယ္ ။ ငယ္တုန္းက ကေလးသဘာဝ သံပိုက္လုံးကိုရက္မိသလို စိမ္းေ႐ႊေ႐ႊဖန္တန္တန္ ငန္သလို လို အရသာႀကီးပါ ေဒါက္တာင ၿဖိဳးတို႔ငယ္တုန္းကေတာ့ ပါးစပ္ထဲဘယ္လိုသံေခ်ာ င္းဝါးမိတယ္မမွတ္မိေ တာ့ဖူး.အရသာ ဆိုးဆိုးႀကီးကို ေတာ့ မွတ္မိေနပါေ သးတယ္ ေလ။ ေက်ာက္ကပ္သမား ဟာအစားစားတဲ့အခါမွာလဲ ဒီသံအရသာႀကီးျ ဖစ္ေနတတ္ပါသတဲ့ ။

ေနာက္ၿပီး ခံတြင္းအနံ႔ဆိုးဝါးျခင္း ဟာလဲ ေက်ာက္ကပ္ ရဲ႕လကၡဏာတစ္ခုပါပဲ။ေသြးလွည့္ပတ္မႈစန စ္တေလွ်ာက္မွာ အဆိပ္အေတာ က္ ေတြ မ်ားေနၿပီ ဆိုတဲ့ အခ်က္ျပမႈပဲလိုသိထားပါေတာ့.။ ေနာက္ဆက္တြဲ လကၡဏာေက တာ့ အစားစာခ်င္စိတ္မရွိတာ အထူးသျဖင့္ အသား ငါး မစားခ်င္ တဲ့ခံစားခ်က္ပါပဲ ဒါဟာ က်န္းမာေရးနဲ႔မညီၫႊတ္တဲ့ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်ဆင္းမႈ (unhealthy weight loss )ကိုျဖစ္ေစတတ္ ပါတယ္ ။ပုံမွန္အားျဖင့္ေတာ့ သံအရသာႀကီးဟာ အလာဂ်စ္ သမားေတြ နဲ႔ ခံတြင္းသန႔္ရွင္းမႈ နည္းပါးတဲ့လူေတြ မွာေတြ႕ရတတ္ပါတယ္ ဒါေပမဲ့.. ရက္ရွည္လမ်ား ဒီလကၡဏာခံစားေနရရင္ေတာ့ ဆရာဝန္ နဲ႔သာ ျပသေပေတာ့ဗ်ိဳ႕။

စာဖတ္သူ မိတ္ေဆြေအ ပါင္း အသက္ရႈက်ပ္ရတာ ေမာတာျမန္တာနဲ႔ ေက်ာ က္ကပ္နဲ႔ မဆိုင္ဖူးလို႔ေတြးထင္ၾကမွာေပါ့ အဓိကႏွစ္ခ်က္ရွိပါ တယ္ ပထမအခ်က္ကေတာ့ ေက်ာက္ကပ္ကမ စြန႔္ထုတ္ႏိုင္တဲ့ အရည္ဓာတ္အပိုေတြဟာ ခႏၵာကိုယ္ထဲမွာစုပုံေနမိၿပီးအ ဆုပ္ထဲကို အ လြယ္တကူေ ရာက္လာရွိႏိုင္လို႔ပါပဲ။ေနာက္တခ် က္ကေတာ့ ေက်ာက္ကပ္မေကာ င္းတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ anaemia ျဖစ္ၿပီးခႏၵာကိုယ္ရဲ႕ ဆဲလ္ေတြဟာ ေအာက္ဆီဂ်င္ လုံေလာက္စြာမရရွိလို႔ ပါပဲ ဒီႏွစ္ခ်က္ေၾကာင့္ေမာတာ အသက္ရႈျမန္တာ..ျဖစ္တတ္ပါတယ္ ။ ဒါေပမဲ့လည္း တျခား ပန္းနာရင္က်ပ္လို အဆုပ္က င္ဆာလိုမ်ိဳး နဲ႔ ႏွလုံးေရာဂါေ တြေၾကာင့္လဲ အသက္ရႈမဝ အသက္ ရႈျမန္တာ ျဖစ္တတ္ပါေသးတယ္။

အသက္ရႉမဝတာတဲ့တ န္းၿပီးေက်ာက္ကပ္ေၾကာင့္လို႔ ထင္လို႔မရေပမဲ့ သူဟာလဲေျအ ကာင္းရင္းထဲကတစ္ခုပဲလို႔ သတိ ထားသင့္ပါ တယ္။အိမ္ခန္းထဲကေန မီးဖိုအသြား တို႔ ေလွကားေလ ၃ ထစ္ေလာက္တက္႐ုံနဲ႔ တင္ေမာေနၿပီဆိုရင္ေတာ့.. မိတ္ေတြတို႔ ေရဆရာဝန္ဆီ သာေျပးေပေတာ့။..ေက်ာက္က ပ္အလုပ္မလုပ္လို႔ ခႏၵာကိုယ္မွာ အရည္ေတြစုပုံျ ပီးမ်ားလာၿပီဆိုရင္ ဒီေရေတြဟာ sodium retention ကိုျဖစ္ေစပါတယ္ ဒါဟာသင့္လက္ေကာက္ဝတ္ ေျခက်ဥ္းဝတ္ လက္နဲ႔ ေျခေထာက္ေတြမွာ အရည္ေတြစုၿပီးေဖာေ ယာင္ေစတတ္ပါတယ္။

ေျခေထာက္ေတြနဲ႔ ခႏၵာကိုယ္ေအာက္ပိုင္းေ ဖာေယာင္ျခင္းဟာ အျခား ႏွလုံး အသည္းနဲ႔ ေျခေထာက္အတြင္းက ေသြးျပန္ေၾကာေတြ တခု ခု ခြၽတ္ယြင္းလို႔လဲ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ေဆးေတြကလဲ အေယာင္က်ေအာင္ လုပ္ႏိုင္ေပမဲ့ ဆရာဝန္နဲ႔တိုင္ပင္ၿပီးမွေသာက္သင့္ပါတယ္ ။ ကိုယ့္ ဖာသာထ င္ရာေဆးေတြေသာက္ၿပီးမွ ဆရာဝန္နဲ ျပသတာသာ ဆရာဝန္အေနနဲ ဒါဟာ့ေရာဂါလကၡာလား ေဆးရဲ႕သ က္ေရာက္မႈလား စဥ္းစားရက်ပ္ေစပါတယ္ ။ မ်က္လုံးနားတဝိုက္ေရာင္ရမ္းျခင္း မို႔ေဖာင္းျခင္းဟာလဲ ေက်ာက္ကပ္က်န္းမာေရး ရဲ႕ေရွ႕ေျပးလကၡဏာမ်ား တဲ့ကတစ္ခုပါပဲ ။ေက်ာက္ကပ္ရဲ႕စစ္ေၾကာတဲ့ စနစ္ filtration system ပ်က္ေနတဲ့အခါ။

protein အသားဓာတ္မ်ားကို ခႏၵာကိုယ္ ထဲကိုမွ်ေဝရမဲ့အစား ဆီးထဲမွာပါဝင္သြားေစတတ္ပါတယ္ ဒါဟာမ်က္လုံးတဝိုက္မွာ ေဖာင္းေႂကြ ရာင္ရမ္းျခင္း ကိုျဖစ္ေစပါတယ္ ။ အိပ္ေရးဝေအာင္လဲအိပ္တယ္ ငိုလဲငိုမထားပဲနဲ႔ မ်က္လုံးတစ္ဝိုက္ေရာ င္ရမ္းေနၿပီဆိုရင္ေတာ့ ေက်ာက္ ကပ္ ပဲလို႔သတိ ထားလိုက္ပါေတာ့။ေသြးလွည့္ပတ္အဖြဲ႕အစည္း နဲ႔ေက်ာ က္ကပ္က ယင္နဲ႔ယန္ဓာတ္လို႔ တစ္ခုနဲ႔တစ္ခု အမွီသဟဲျပဳေနၿပီး အျပန္အလွန္အက်ိဳးျပဳေနတဲ့စနစ္ႏွစ္ခုပါပဲ။ ေက်ဳာက္ကပ္ထဲက nephron လိူ႔ေခၚထဲအစိတ္အပို င္းငယ္ေလးေတြက အဆိပ္အေတာက္ ေတြနဲ႔အညစ္ အေၾကးေတြကိုေသြးေျ ကာေတြထဲကေန စစ္ထုတ္ေပးပါတယ္။

ေသြးေၾကာေလးေတြက ပ်က္စီးေနတဲ့အခါ nephron ေလးေတြက ေအာ က္ဆီဂ်င္ နဲ႔အာဟာရေတြကို လုံေလာက္ေအာင္ မရေတာ့ပါဖူး။ ဒါေၾကာင့္ေသြးဖိအားျမင့္ျခင္းဟာလဲ ေက်ာက္ ပ်က္စီးေစရတဲ့ အခ်က္အ လက္တစ္ခုပါပဲ။ ေဂၚဖီထုပ္ စလပ္႐ြက္လိုအစိမ္းေရာင္ရွိတဲ့ စား စရာမ်ား…ခ်ည္ေသာအသီးအႏွံ မ်ားနဲ႔အေစ့အဆံမ်ား ဆန္ အစရွိတဲ့folic acid ႂကြယ္ဝတဲ့အစားအစာမ်ားကို ထည့္သြ င္းစားသုံးေပးၾကပါ။ မိမိဆီးေ ပါက္တဲ့ ႀကိမ္ေရ အနံ႔ အေရာင္နဲ႔ သြင္ျပင္လကၡဏာ သိသိသာသာႀကီး ေျပာင္းလဲသြားရင္ ေတာ့ မေပါ့ပါနဲ႔ အထူးသျဖင့္ ေတာ့ ညအခါမွာ ဆီးအလြန္သြားျခင္းပါပဲ ၃ႀကိမ္အထက္ကေနဆယ္ႀကိမ္ေလာက္အထိ သြားေနရရ င္ေတာ့မေရးႀကီးပါၿပီ ။

ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ ဆီးထဲေသြး ပါတာပါပဲ ဟုတ္ပါတယ္ ဆီးထဲမွာေ သြးဟာပါ စရာမဟုတ္ပါဖူး.. ။ က်န္းမာတဲ့ေက်ာ က္ကပ္ဟာ ေသြးထဲကအညစ္ေျအ ကးေတြကိုစစ္ထုတ္ၿပိး ဆီးအျဖစ္စြန႔္ထုတ္ပါတယ္ ။ဒါေပမဲ့စစ္ထု တ္တဲ့စနစ္က ပ်က္ယြင္း ေနၿပီဆိုရင္ေတာ့ ေသြး ဆဲလ္ေတြဟာ ယိုစိမ့္ၿပီးဆီး ထဲ ပါလာတတ္ပါတယ္ ။ေနာက္ဆုံး ကေတာ့ ဆီးထဲမွာလိုအပ္တာ ထက္ပိုၿပီးအျမႇဳပ္ထေနတာပါပဲ ႏွစ္ခါသုံးခါ ေရဆြဲခ် တာေတာင္ဆီး အျမႇဳပ္က က်န္ေနသးတာ တို႔ လိုမ်ိဳးပါ ဒီအခ်က္ဟာ မလိုလားတဲ့ protein ေတြ ဆီးထဲပါဝင္ေနျခင္း ကိုျ ပေန တာပါ ။အထက္ကအ ခ်က္အလက္ေတြ ရက္ရွည္ၾကာျဖ စ္ေနၿပီ ဆိုရင္ေတာ့ မိတ္ေဆြ တို႔ အနီးဆုံးဆရာဝန္နဲ႔ျပသဖို႔လိုေနၿပီေနာ့္…

ေဒါက္တာ ၿဖိဳးေဇာ္ေအာင္

UNICODE

ကျောက်ကပ်လဲ ရမယ် ဆိုတဲ့ (၂)ယောက်လုံး အံ့မခန်း ပျောက် ကင်းသွား တဲ့ နည်းလမ်း အကြောင်း

ကျောက်ကပ်ကြောင့်ဖြစ်တဲ့နာကျင်မှုဟာနက်ရှိုင်းပြီး နံရိုးတွေရဲ့အောက်ကပ်ရ ပ်ဖက်မှာဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့တခါတလေ ခါးအရှေ့ ဆီးစပ်နား တဝိုက်နဲ့ တင်ပါးမှာပါ နာကျင်တတ်ပါတယ်။ဒီနာကျင်မှုဟာ polycystic kidney disease လိုမျိုးအရေအိတ်ကလေးတွေ က ကျောက်ကပ်မှာဖြ စ်တည်နေတဲ့ အတွက်ကြောင့်ပါ၊ ကျောက်ကပ်ကြောင့်ုဖစ်တဲ့ နောက်ကျောကနာကျင်မှုဟာ တခါနရံ ကိုယ်ပူြ ကီးခြင်း အော့အန်ြ ခင်းနဲ့ ဆီးခဏခဏ သွားခြင်းတို့နဲ့ပါ ပူးတွဲလာတတ်ပါတယ်။

ဒီလိုတွေတွဲမလာသေးဖူးဆိုရင်တော့ ကျောကပ်ကဟုတ်ပါ တခြားအကြောင်းအရာတွေ ကြောင့်နာကျ င်တာပါ ။ သူတို့ဟာနောက်ေ ကျာမှာနေရာတိတိကျကျနာတတ်တယ် အဖျားမရှိတတ်ဖူး ရုတ်တရက်လဲ ဖြစ်တတ်ပါတယ် ။ မကြာခဏ ခါးနာပြီး အထက်ကလိုလက္ခ ဏာတွေနဲ့ တွဲလာရင် သာမာန်အ ကိုက်အခဲ ပျောက်ဆေးနဲ့မ သက်သာရင် တော့ ဒေါက်တာကိုကို တွေစီသွားဖို့အချိန်ရောက်ပါပြီ မိတ်တွေ တို့..။ ဝမ်းသာစရာ သတ င်းလေးပါ သူငယ်ချင်းတေ ယာက် ကျောက်ကပ်လဲ ရမယ်တဲ့ သိန်း၃ရာကျော် ကုန်မယ်ဆိုလို့ သူ့ခြံလေးကို ရောင်း နေတာ အခုကျောက်ကပ်ဆေးနေရတယ်။အခုဒီဆေးနည်းလေး ကိုသော က်တာ မဆေး ရတော့ဘူး ။

အမတယော က်က ကျောက်က ပ်ရောဂါဖြစ်နေတာ ကြာပီ။အခု ခံတက်ခေါ က်ရယ် သံပုရာသီး ရယ် သွေးေ သာက်တာ ၂ယောက် လုံး အံ့မခန်းပျော က်ကင်းသွားပါပီ ကုသိုလ်ဖြစ်ရှဲပေးကြပါ ။ကျောက်က ပ်ထိခိုက်နေပြီလို့ သတိပေးနေ တဲ့ရောဂါလက္ခဏာများကတော့ ကျ နော်တို့ ခန္ဒာကိုယ်က အဂါ င်္အစိတ်အပိုင်းဟာ ရောဂါတစ်ခုခု ခံစားနေရပြီဆို လူကို ရှေ့ပြေးလ က္ခဏာများ နဲ့ သတိပေး တတ်ပါတယ် ။ သူတို့ကိုသတိမမှုပဲေ ပါ့ပေါ့နေမယ်ဆိုရင်တော့ ရောဂါတေ ကြီးထွားလာ ချိန်မှသိပြီး ကုသမှု နောက်ကျ နိုင်ပါတယ် ။ ဆေးရုံတင်ရရင် အိမ်နေမိသား စုတွေ လူအင်အား ငွေအင်အား အချိန်အားနဲ့ လုပ်အားတွေ မလိုအပ်ပဲ ဆုံးရှုံးတ တ်တာကြောင့်မို့ ။

ကျနော်တို့ ခန္ဒာကိုယ်က သတိပေးနေတဲ့ ရှေ့ပြေးလက္ခဏာ များ ကို သတိမှုမိဖို့ ဖတ်ကြည့်ရ အောင် ။ဒီနေ့ မောင်ဖြိုးတို့ပြောပြ မှာက တော့..ကျောက်က ပ်ရဲ့ ရှေ့ပြေး ရောဂါ လက္ခဏာများ ပါပဲ။ ကျောက်က ပ်တွေက ခန္ဒာကိုယ်ရဲ့အဆိပ်အေ တာက်တွေကို ဆီးထဲ ကနေ စွန့်ထုတ်ပေးရတဲ့ အလုပ်ကို လုပ်ပါတယ် ။ အားလုံးမြင်သာအောင် ပြောရရင် ကျောက်ကပ်ဟာ ခန္ဒာကိုယ် အတွက် အမှိုက်သိမ်းသ မား လေးတယောက်ပါပဲ ။ ဆိုတော့ ကျောက်ကပ်ကကောင်းေ ကာင်းအလုပ်မလုပ်ရင် အဆိပ် အတောက်အညစ် အကြေးတွေက ခန္ဒာကိုယ် သွေးလှည့်ပတ် စနစ်ထဲမှာ ပဲရှိနေကြမှာပါ..။အဆိပ်တွေကေ သွးထဲမှာများနေပြီဆို သင်အိပ်ေ ပျာ်တော့မှာ မဟုတ်ပါဖူး။

ကော်ဖီတွေ သောက်ထားတာ စိတ်လှုပ် ရှားစရာ.. စိတ်ဖိစီးမှု အစရှိတဲ့ အကြောင်းရင်းတိတိကျကျ မရှိပဲရက်ရှည် အိပ်မပျော်ဖူး ဆိုရင် တော့ ကျောက်က ပ်ကို ဂရုစိုက်ဖို့အ ချိန်ရောက် ပြီဆိုတဲ့ လက္ခဏာပါပဲ ။ ကျောက်က ပ်ရောဂါတစ်ချို့ ဟာ အိပ်စက်နေရင်း အသက် ရှု ခတ္တခဏ ရပ်သွားတတ်တဲ့ sleep apnea ဆိုတဲ့ရောဂါတစ်မျိူးကိုပါဖြစ်စေတတ်ပါတယ် ။ အိပ်နေရင်းနဲ့ အကျယ်ကြီးဟော က်တတ်တဲ့ လက္ခဏာ ကိုလဲပြသ တတ်ပါတယ်။သွေးနီဥတွေက သွေး လှည့်ပတ်မှု စနစ်တလျှောက်မှာ လှည့်ပတ်ပြီး အောက်ဆီဂျင် ကို အဆုပ်ကနေ ဆဲလ်တွေဆီကို သယ်ေ ဆာင်ပေးပါတယ် ။ သွေးနီဥတွေနဲလေလေ လူဟာ ပိုပြီး မောလွယ် ပင်ပန်း လွယ်ပြီး နှူံးချိနေတ တ်ပါတယ် ။

EPO (Erythropoietin) လို့ခေါ်တဲ့ဟော်မှု န်းတမျိူးဟာ ရိုးတွင်းချဉ်ဆီ ကနေ သွေးနီဥ ထုတ်လုပ်မှုကို အားပေးပါတယ် EPO ကိုတော့ ကျောက်ကပ် ကနေထုတ်လုပ်ပါတယ်။ ကျန်းမာနေတဲ့အချိန်မှာ ကျောက်ကပ် ဟာ ခန္ဒာကိုယ် ထဲက Vitamin D ကိုထိမ်း သိမ်းကြီး အရိုး ရဲ့ကြံခိုင်မှုနဲ့ EPO ထုတ်လုပ်ပေးမှုကို လုပ်ဆောင်နို င်ပါတယ် ။ အရမ်းကို နှုံးချိမောလွယ် ပင်ပန်းလွယ် နေရင်တော့ ဆရာဝန်ပြသင့်ပါ တယ် ။ကြာရှည်ကျောက် ကပ်ရောဂါ ခံစားနေရ သူတွေ အဖြစ်များတဲ့ လက္ခဏာ ကတော့ Anaemia လို့ခေါ်တဲ့ သွေးအားန ည်းရောဂါပါပဲ ကျောက်ကပ် လုပ်ငန်းဆောင်တာရဲ့ ၅၀ % ပဲအလုပ်လုပ်တော့တဲ့ လူနာ များမှာတွေ့ရတတ်ပါတယ် ။

သင်အနေနဲ့လုံလော က်အောင်အနားယူ အိပ်စက်ေ ပမဲ့ အမြဲ ပင်ပန်းနွမ်းနယ် နှုန်းချိလွယ် နေပြီဆိုရင်တော့ ဆရာဝန်ဆီသာ ပြေးတိုင်ပင် ပါတော့..။ ခြောက်သွေ့ပြီးယား လွယ်တဲ့အရေပြားကျောက်ကပ်ဟာ ဗီတာမင် နဲ့သတ္တုဓာတ်တွေကို စီမံခန့်ခွဲရတဲ့ အင်္ဂါ အစိတ်အ ပိုင်းလဲ ဖြစ်ပါတယ် ။ ပိုလျှံနေတဲ့ အရည်ဓာတ်တွေကို ဖယ်ရှားမယ် သွေးနီဥထုတ်လုပ်မှုကိုမြင့်တင်မယ် ဆိုတဲ့အလုပ်တွေလဲလု ပ်ပါတယ် ။ သင်အ ရေပြားက လိုအပ်တဲ့စိုစွ တ်မှုမရှိဖူး ခြောက်သွေ့ပြီးယားယံ နေရင်တော့ သတ္တုဓာတ်မ လုံလောက် မမျှတတဲ့ ကျောက်ကပ်ပြဿနာ ပဲလို့ သိလိုက်ပါ ဒါဟာ အရိုးရောဂါတွေကိုလဲနော က်ဆက်တွဲ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ် ။

ရေများမျျားသောက်ပါ ကြာရှည်ခံစားနေ ရတဲ့ လက္ခဏာ တွေအတွက် ဆိုရင် တော့ဆရာဝန်သာပြသပါ..ကိုယ့်စိတ် အထင်နဲ့ဆေးတွေ လျှောက်မသောက် ပါနဲ့…ဆေးဝါးတွေဟာအ သဲနဲ့ကျောက်ကပ်ကို ပိုပြီးအလုပ်ပေးတ တ်ပါတယ်။ သင့်သွေးထဲမှာအဆိပ်အေ တာက်တွေ များနေပြီ ဆိုရင်တော့ ဒီလက္ခဏာပြပါလိမ့်မယ် ။ ငယ်တုန်းက ကလေးသဘာဝ သံပိုက်လုံးကိုရက်မိသလို စိမ်းရွှေရွှေဖန်တန်တန် ငန်သလို လို အရသာကြီးပါ ဒေါက်တာင ဖြိုးတို့ငယ်တုန်းကတော့ ပါးစပ်ထဲဘယ်လိုသံချော င်းဝါးမိတယ်မမှတ်မိေ တာ့ဖူး.အရသာ ဆိုးဆိုးကြီးကို တော့ မှတ်မိနေပါေ သးတယ် လေ။ ကျောက်ကပ်သမား ဟာအစားစားတဲ့အခါမှာလဲ ဒီသံအရသာကြီးြ ဖစ်နေတတ်ပါသတဲ့ ။

နောက်ပြီး ခံတွင်းအနံ့ဆိုးဝါးခြင်း ဟာလဲ ကျောက်ကပ် ရဲ့လက္ခဏာတစ်ခုပါပဲ။သွေးလှည့်ပတ်မှုစန စ်တလျှောက်မှာ အဆိပ်အတော က် တွေ များနေပြီ ဆိုတဲ့ အချက်ပြမှုပဲလိုသိထားပါတော့.။ နောက်ဆက်တွဲ လက္ခဏာကေ တာ့ အစားစာချင်စိတ်မရှိတာ အထူးသဖြင့် အသား ငါး မစားချင် တဲ့ခံစားချက်ပါပဲ ဒါဟာ ကျန်းမာရေးနဲ့မညီညွှတ်တဲ့ ကိုယ်အလေးချိန်ကျဆင်းမှု (unhealthy weight loss )ကိုဖြစ်စေတတ် ပါတယ် ။ပုံမှန်အားဖြင့်တော့ သံအရသာကြီးဟာ အလာဂျစ် သမားတွေ နဲ့ ခံတွင်းသန့်ရှင်းမှု နည်းပါးတဲ့လူတွေ မှာတွေ့ရတတ်ပါတယ် ဒါပေမဲ့.. ရက်ရှည်လများ ဒီလက္ခဏာခံစားနေရရင်တော့ ဆရာဝန် နဲ့သာ ပြသပေတော့ဗျို့။

စာဖတ်သူ မိတ်ဆွေအေ ပါင်း အသက်ရှုကျပ်ရတာ မောတာမြန်တာနဲ့ ကျော က်ကပ်နဲ့ မဆိုင်ဖူးလို့တွေးထင်ကြမှာပေါ့ အဓိကနှစ်ချက်ရှိပါ တယ် ပထမအချက်ကတော့ ကျောက်ကပ်ကမ စွန့်ထုတ်နိုင်တဲ့ အရည်ဓာတ်အပိုတွေဟာ ခန္ဒာကိုယ်ထဲမှာစုပုံနေမိပြီးအ ဆုပ်ထဲကို အ လွယ်တကူေ ရာက်လာရှိနိုင်လို့ပါပဲ။နောက်တချ က်ကတော့ ကျောက်ကပ်မကော င်းတဲ့အတွက်ကြောင့် anaemia ဖြစ်ပြီးခန္ဒာကိုယ်ရဲ့ ဆဲလ်တွေဟာ အောက်ဆီဂျင် လုံလောက်စွာမရရှိလို့ ပါပဲ ဒီနှစ်ချက်ကြောင့်မောတာ အသက်ရှုမြန်တာ..ဖြစ်တတ်ပါတယ် ။ ဒါပေမဲ့လည်း တခြား ပန်းနာရင်ကျပ်လို အဆုပ်က င်ဆာလိုမျိုး နဲ့ နှလုံးရောဂါေ တွကြောင့်လဲ အသက်ရှုမဝ အသက် ရှုမြန်တာ ဖြစ်တတ်ပါသေးတယ်။

အသက်ရှူမဝတာတဲ့တ န်းပြီးကျောက်ကပ်ကြောင့်လို့ ထင်လို့မရပေမဲ့ သူဟာလဲအေြ ကာင်းရင်းထဲကတစ်ခုပဲလို့ သတိ ထားသင့်ပါ တယ်။အိမ်ခန်းထဲကနေ မီးဖိုအသွား တို့ လှေကားလေ ၃ ထစ်လောက်တက်ရုံနဲ့ တင်မောနေပြီဆိုရင်တော့.. မိတ်တွေတို့ ရေဆရာဝန်ဆီ သာပြေးပေတော့။..ကျောက်က ပ်အလုပ်မလုပ်လို့ ခန္ဒာကိုယ်မှာ အရည်တွေစုပုံြ ပီးများလာပြီဆိုရင် ဒီရေတွေဟာ sodium retention ကိုဖြစ်စေပါတယ် ဒါဟာသင့်လက်ကောက်ဝတ် ခြေကျဉ်းဝတ် လက်နဲ့ ခြေထောက်တွေမှာ အရည်တွေစုပြီးဖောေ ယာင်စေတတ်ပါတယ်။

ခြေထောက်တွေနဲ့ ခန္ဒာကိုယ်အောက်ပိုင်းေ ဖာယောင်ခြင်းဟာ အခြား နှလုံး အသည်းနဲ့ ခြေထောက်အတွင်းက သွေးပြန်ကြောတွေ တခု ခု ချွတ်ယွင်းလို့လဲ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ဆေးတွေကလဲ အယောင်ကျအောင် လုပ်နိုင်ပေမဲ့ ဆရာဝန်နဲ့တိုင်ပင်ပြီးမှသောက်သင့်ပါတယ် ။ ကိုယ့် ဖာသာထ င်ရာဆေးတွေသောက်ပြီးမှ ဆရာဝန်နဲ ပြသတာသာ ဆရာဝန်အနေနဲ ဒါဟာ့ရောဂါလက္ခာလား ဆေးရဲ့သ က်ရောက်မှုလား စဉ်းစားရကျပ်စေပါတယ် ။ မျက်လုံးနားတဝိုက်ရောင်ရမ်းခြင်း မို့ဖောင်းခြင်းဟာလဲ ကျောက်ကပ်ကျန်းမာရေး ရဲ့ရှေ့ပြေးလက္ခဏာများ တဲ့ကတစ်ခုပါပဲ ။ကျောက်ကပ်ရဲ့စစ်ကြောတဲ့ စနစ် filtration system ပျက်နေတဲ့အခါ။

protein အသားဓာတ်များကို ခန္ဒာကိုယ် ထဲကိုမျှဝေရမဲ့အစား ဆီးထဲမှာပါဝင်သွားစေတတ်ပါတယ် ဒါဟာမျက်လုံးတဝိုက်မှာ ဖောင်းကြွေ ရာင်ရမ်းခြင်း ကိုဖြစ်စေပါတယ် ။ အိပ်ရေးဝအောင်လဲအိပ်တယ် ငိုလဲငိုမထားပဲနဲ့ မျက်လုံးတစ်ဝိုက်ရော င်ရမ်းနေပြီဆိုရင်တော့ ကျောက် ကပ် ပဲလို့သတိ ထားလိုက်ပါတော့။သွေးလှည့်ပတ်အဖွဲ့အစည်း နဲ့ကျော က်ကပ်က ယင်နဲ့ယန်ဓာတ်လို့ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု အမှီသဟဲပြုနေပြီး အပြန်အလှန်အကျိုးပြုနေတဲ့စနစ်နှစ်ခုပါပဲ။ ကျေုာက်ကပ်ထဲက nephron လိူ့ခေါ်ထဲအစိတ်အပို င်းငယ်လေးတွေက အဆိပ်အတောက် တွေနဲ့အညစ် အကြေးတွေကိုသွေးေြ ကာတွေထဲကနေ စစ်ထုတ်ပေးပါတယ်။

သွေးကြောလေးတွေက ပျက်စီးနေတဲ့အခါ nephron လေးတွေက အော က်ဆီဂျင် နဲ့အာဟာရတွေကို လုံလောက်အောင် မရတော့ပါဖူး။ ဒါကြောင့်သွေးဖိအားမြင့်ခြင်းဟာလဲ ကျောက် ပျက်စီးစေရတဲ့ အချက်အ လက်တစ်ခုပါပဲ။ ဂေါ်ဖီထုပ် စလပ်ရွက်လိုအစိမ်းရောင်ရှိတဲ့ စား စရာများ…ချည်သောအသီးအနှံ များနဲ့အစေ့အဆံများ ဆန် အစရှိတဲ့folic acid ကြွယ်ဝတဲ့အစားအစာများကို ထည့်သွ င်းစားသုံးပေးကြပါ။ မိမိဆီးေ ပါက်တဲ့ ကြိမ်ရေ အနံ့ အရောင်နဲ့ သွင်ပြင်လက္ခဏာ သိသိသာသာကြီး ပြောင်းလဲသွားရင် တော့ မပေါ့ပါနဲ့ အထူးသဖြင့် တော့ ညအခါမှာ ဆီးအလွန်သွားခြင်းပါပဲ ၃ကြိမ်အထက်ကနေဆယ်ကြိမ်လောက်အထိ သွားနေရရ င်တော့မရေးကြီးပါပြီ ။

နောက်တစ်ခုကတော့ ဆီးထဲသွေး ပါတာပါပဲ ဟုတ်ပါတယ် ဆီးထဲမှာေ သွးဟာပါ စရာမဟုတ်ပါဖူး.. ။ ကျန်းမာတဲ့ကျော က်ကပ်ဟာ သွေးထဲကအညစ်အေြ ကးတွေကိုစစ်ထုတ်ပြိး ဆီးအဖြစ်စွန့်ထုတ်ပါတယ် ။ဒါပေမဲ့စစ်ထု တ်တဲ့စနစ်က ပျက်ယွင်း နေပြီဆိုရင်တော့ သွေး ဆဲလ်တွေဟာ ယိုစိမ့်ပြီးဆီး ထဲ ပါလာတတ်ပါတယ် ။နောက်ဆုံး ကတော့ ဆီးထဲမှာလိုအပ်တာ ထက်ပိုပြီးအမြှုပ်ထနေတာပါပဲ နှစ်ခါသုံးခါ ရေဆွဲချ တာတောင်ဆီး အမြှုပ်က ကျန်နေသးတာ တို့ လိုမျိုးပါ ဒီအချက်ဟာ မလိုလားတဲ့ protein တွေ ဆီးထဲပါဝင်နေခြင်း ကိုြ ပနေ တာပါ ။အထက်ကအ ချက်အလက်တွေ ရက်ရှည်ကြာဖြ စ်နေပြီ ဆိုရင်တော့ မိတ်ဆွေ တို့ အနီးဆုံးဆရာဝန်နဲ့ပြသဖို့လိုနေပြီနော့်…

ဒေါက်တာ ဖြိုးဇော်အောင်

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *