ႂကြက္ႀကီး ေတြ ကို စားသုံး ရင္ က်န္းမာေရးေကာင္း တယ္ ဆိုတဲ့ တ႐ုတ္ေတြရဲ႕ ပလိပ္ေရာဂါ လက္ဦးမႈ မရရင္ ကမာၻကို ကိုဗစ္ထက္ပို ဒုကၡေပးႏိုင္

၂၀၁၉ ခုႏွစ္ တ႐ုတ္ျပည္မွာျဖစ္တဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္ေတြက ကမာၻကိုတုန္လႈပ္ေစ..။ Wuhan ကစတဲ့ COVID-19 ဝက္တုပ္ေကြး အခုလည္း ပုလိပ္ ေရာဂါတဲ့ ..။တ႐ုတ္သိပၸံအကယ္ဒမီက အၿငိမ္းစား သတၱေဗဒသုေတသီ Wang Song ( Sichuan University) က ကြၽန္ေတာ္ တို႔ တ႐ုတ္ လူမ်ိဳး အမ်ားစု က တိရစာၦန္ေတြက လူသားေတြ အတြက္ အသက္ရွင္ေနရတာလို႔ ယုံၾကည္ တယ္ ။ ကမာၻေပၚ မွာ တိရစာၦန္ေတြရွိေနတာ ဟာ လူသားေတြနဲ႔ အတူယွဥ္တြဲေနထိုင္ဖို႔ မဟုတ္ဘူး ။ လူသားအတြက္ တိရစာၦန္ေတြက အသက္ေသေပး ရတာမ်ိဳး” တဲ့ ။

သူတို႔ကေတာ့ ႂကြက္ႀကီးကို စားသုံးျခင္းဟာ က်န္းမာေရး ေကာင္းတယ္လို႔ ယုံၾကည္ၾကဆဲ…။ ႂကြက္ႀကီး ကို စား သုံးျခင္းဟာ က်န္းမာ ေရးေကာင္း တယ္ လို႔ သူတို႔ယုံၾကည္ၾက…။ သူတို႔ေျပာ တဲ့ “ႂကြက္ႀကီး” က မားေမာ့တ္ (MARMOT) ဆိုတဲ့ ေျမေအာင္းသတၱဝါေပါ့..။ သူတို႔ Boodog လို႔လည္းေခၚၾကတယ္ ။ ဧည့္သည္လာရင္ ခ်က္ေကြၽး တဲ့ အထူး အစားအေသာက္ေကာင္း တစ္ ခု ။ ဒါေပမဲ့ ၂၀၂၀၊ ေမလတုန္းက မားေမာ့တ္ ဆိုတဲ့ ေျမေအာင္းသတၱဝါ (ႂကြက္ႀကီး ပုံစံ၊ ရွဥ့္ အမ်ိဳးအစားသတၱဝါ) ေတြကိုစားတဲ့ ဇနီးေမာင္ႏွံ ေသသြား တယ္ ။

ပထမေတာ့ မြန္ဂိုဇနီးေမာင္ႏွံကို အစာအဆိပ္သင့္လို႔ ေသသြားရတယ္လို႔ သူတို႔ထင္ၾကတာ..။ ေနာက္မွသိရတာက သူတို႔မွာ ဘူေဘာ့နစ္ခ္ (BUBONIC) ဆိုတဲ့ ပလိပ္ကပ္ေရာဂါရွိေနတယ္ ဆိုတာပဲ။ သူတို႔ေနတာ အင္းနားမြန္ဂိုလီးယား (Inner Mongolia) တဲ့။ အင္းနားမြန္ဂို လီးယား (Inner Mongolia )က ဘယ္ေနရာလဲ..။ အင္းနားမြန္ဂိုးလီးယားဟာ တ႐ုတ္ျပည္ သူ႔သမၼတႏိုင္ငံထဲ မွာ ပါတယ္ ။ ဒါေပမဲ့ သူတို႔ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးရထားတဲ့ ျပည္နယ္ေပါ့ ။ ဒါေၾကာင့္ နာမည္ကသာ အင္းနားမြန္ဂိုလီးယားျဖစ္ တယ္ ။

တ႐ုတ္ျပည္ထဲမွာပါပဲ။ မြန္ဂိုေတြက ဟိုးေရွးကတည္းက တ႐ုတ္မင္းေတြရဲ႕ လက္ေအာက္ခံျဖစ္ခဲ့ ။၁၃ ရာစု ႏွစ္ဦးပိုင္းေရာက္ေတာ့ မြန္ ဂိုဘုရင္ ဂ်င္ဂစ္ခန္ (ခရစ္ ၁၁၆၂-၁၂၂၇) ေက်းဇူးေၾကာင့္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံေျမာက္ပိုင္း၊ တာကီစတန္ျပည္၊ ပါးရွားျပည္ (အီရန္) နဲ႔ ႐ုရွားႏိုင္ငံ ေတာင္ပိုင္းနယ္ေတြကို ျပန္တိုက္ၿပီး မြန္ဂိုႏိုင္ငံႀကီးကို ျပန္ၿပီးတည္ေထာင္ႏိုင္ ခဲ့တယ္ ။ေတာင္ေတြထူတဲ့ အေနာက္ေျမာက္ပိုင္းကို မြန္ဂိုး လီးယားႏိုင္ငံ။ အေရွ႕ေတာင္ဘက္ ေျမျပန႔္ပိုင္း ကို အင္းနား မြန္ဂိုးလီးယား။ အဲဒီ ၂ ခုၾကားမွာရွိတာက ဂိုဘီသဲကႏၲာရႀကီးေပါ့။

အင္းနား မြန္ဂိုးလီးယားမွာ စိမ္းလန္းတဲ့ စတက္လြင္ျပင္၊ ေျခာက္ေသြ႕တဲ့သဲကႏၲာရနဲ႔ တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕ မဟာတံတိုင္း (Great Wall ) ရဲ႕ အ စိတ္အပိုင္းေတြလည္းပါတယ္။ အဲဒီေဒသေတြမွာ ရာေပါင္းမ်ားစြာေသာျမစ္ေတြ ဝန္းရံေနေတာ့ သူတို႔အလုပ္က ငါးလုပ္ငန္း နဲ႔ တိရစာၦန္ ေမြးျမဴေရးေတြလုပ္ၾကတယ္။ ႂကြက္ႀကီးကို စားသုံးျခင္းဟာ က်န္းမာေရးေကာင္း တယ္ လို႔ သူတို႔ယုံၾကည္ၾက…။ေလာေလာဆယ္ COVID-19 ကူးစက္ကပ္ေရာဂါႀကီး က ကမာၻ႔ေရာဂါကပ္ႀကီးျဖစ္သြားတာ မို႔ ကပ္ဆိုက္ႏိုင္တဲ့ေရာဂါ ဆို မီဒီယာေတြ က တစ္ဆင့္ အသိ ေပးကုန္ၾကၿပီ..။အခုလည္း ပလိပ္ေရာဂါအေၾကာင္း ႏိုင္ငံတစ္ကာ မီဒီယာ မွာ ပါလာျပန္ၿပီ ။

THE BLACK DEATH (1346-1353) ပလိပ္ေရာဂါဟာ လူ႔သမိုင္းမွာ အဆိုး႐ြားဆုံး ကူးစက္ေရာဂါျဖစ္တယ္ ။ ေရာဂါ စျဖစ္တဲ့ႏိုင္ငံက အိႏၵိယႏိုင္ငံကေပါ့။ “ Black Death” လူသိမ်ားေသာအဆုတ္ပလိပ္ေရာဂါ က ပဋိဇီဝေဆး အမ်ိဳးအစားေတြ နဲ႔ ကုသမႈမခံယူႏိုင္ရင္ ေရာ ဂါကူးစက္ခံရသူ ၉၀ ရာခိုင္ႏႈန္း အထိ ေသေစႏိုင္..။ ဒါေၾကာင့္ အလယ္ေခတ္တုန္း က လူသန္းေပါင္းမ်ား စြာေသဆုံးခဲ့ ။ ေသဆုံးသူေပါင္း ၇၅ သန္း ကေန သန္း ၂၀၀ အထိ..။ဒီေန႔ေခတ္မွာေတာ့ ပလိပ္ေရာဂါရတဲ့ သူေတြ မရွိသေလာက္ အလြန္ရွားပါး လွတယ္ ။ ဒါေပမဲ့ ေပ်ာက္ ကြယ္သြားျခင္း မရွိ .. အၿငိဳးႀကီးစြာ နဲ႔ ကမာၻရဲ႕ ေထာင့္တစ္ေနရာမွာ ရွိေနဆဲ..။

ႏိုင္ငံတကာျပည္သူ႔က်န္းမာေရး ပါေမာက ၡပါေမာကၡ ဂ်င္မီဝႉေဝာ့ (Prof. Jimmy Whitworth – Professor of International Public Health, London School of Hygiene & Tropical Medicine) က သတင္းေကာင္း တစ္ခုေပးထားတယ္။ သိပ္မစိုးရိမ္ ပါနဲ႔။ မြန္ဂိုလီး ယားမွာ Bubonic plague ပုံမွန္လိုျဖစ္ေနတာ ။ ႂကြက္စတဲ့ ေျမေအာင္း သတၱဝါေတြမွာ ပလိပ္ေရာဂါရွိေနတယ္။လူသားေတြက ႂကြက္ သားစားရင္ (marmots) ဒါမွမဟုတ္ ေခြးေလွးေတြ အကိုက္ခံရၿပီး ပလိပ္ေရာဂါရၾကတာ။ ခ်က္ခ်င္းသိဖို႔ပဲ လိုတာပါ ။ ပဋိဇီဝေဆးေတြ နဲ႔ အလြယ္တကူကုသႏိုင္ တယ္ ။ ျပန္လည္က်န္းမာလာႏိုင္ တယ္ ။

The Black Death ပလိပ္ဟာ အမွန္တကယ္ ေပ်ာက္ကြယ္သြားျခင္း မရွိေသး ပါ။ အာရွ ၊ အာဖရိက ေတြမွာရွိေနဆဲ။ အခုေတြ႕တာ တ႐ုတ္ ျပည္ ရဲ႕ အင္နား မြန္ဂိုလီးယားေဒသက Bayan Mur ဆိုတဲ့ၿမိဳ႕။ ဒါေၾကာင့္ တနဂၤေႏြေန႔ ( ၂၀၂၀ ၊ ဂ်ဴလိုင္ ၅ ရက္ ) က ႏိုင္ငံတကာကိုဖြင့္ ေျပာခဲ့တာ ။အခုေလေလာဆယ္ေတာ့ အဲဒီကို သြားလည္ တဲ့ ႐ုရွား၊ ဂ်ာမနီနဲ႔ ဆြစ္ဇာလန္ႏိုင္ငံ ေတြက ခရီးသြား ဧည့္သည္ ၉ ေယာက္ကို မြန္ဂိုႏိုင္ငံက ျပန္ထြက္ခြင့္မေပးေသး ဘဲ ေဒသတြင္း ကြာရန္တင္း (quarantine) ဝင္ခိုင္းထား ရတယ္ ။ေနာက္တစ္ပတ္ တနလၤာေန႔ အထိ ေစာင့္ၾကည့္မယ္တဲ့ ။

ပလိပ္ေရာဂါက ယာဆင္နီယာ ပက္စ္တစ္ (Yersinia pestis) လို႔ေခၚတဲ့ ဘက္တီးရီးယားေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့ ေၾကာက္မက္ဖြယ္ ကူးစက္ေရာ ဂါႀကီး ျဖစ္တယ္။ေရာဂါကို ဘူေဘာ့နစ္ခ္ ပလိပ္ေရာဂါ (bubonic plague) လို႔ေခၚတယ္။ အဲဒီ Yersinia pestis လို႔ေခၚတဲ့ ပလိပ္ေရာ ဂါပိုးက အသားစိမ္းက တစ္ဆင့္ကူးႏိုင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ အာဏာပိုင္ေတြက ေဒသခံလူေတြကို အသားစိမ္းအသားကိုမစားဖို႔ သတိေပးခဲ့..။ ထုံးစံအတိုင္းပါပဲ။ အခ်ိဳ႕ေသာလူေတြကသတိေပးခ်က္ေတြကို အထင္ေသးလ်စ္လ်ဴရႈၾကတာေပါ့..။Yersinia pestis ပလိပ္ေရာဂါ ေရာဂါ ပိုးဟာ ခႏၶာကိုယ္ကထြက္တဲ့ အရည္ ( ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း၊ ႏွာေခ်ျခင္း၊ လိင္ဆက္ဆံျခင္း )

ညစ္ညမ္းမ်က္ႏွာျပင္ ေလ အင္းဆက္ပိုးမႊားမ်ား တိရစာၦန္(အထူးသျဖင့္ႂကြက္မ်ား)ေတြက သယ္ေဆာင္တတ္ တာမို႔ အခု COVID-19 ထက္ အျမန္ကူးႏိုင္တယ္။ အခု တစ္ေလာ အေျပာမ်ားတဲ့ တ႐ုတ္ က ပလိပ္ေရာဂါ အဆုတ္ေရာင္ ပလိပ္ေရာဂါဟာ အသက္ရႉၾကပ္၊ ေခါင္း ကိုက္နဲ႔ ေခ်ာင္းဆိုးေတြျဖစ္ၿပီး ျပင္းထန္ေသာအဆုတ္ေရာဂါျဖစ္.. အျခားလူေတြကို ကူးစက္တာလြယ္တယ္တဲ့..။Yersinia pestis ေရာဂါ ပိုးဟာ လူေတြထင္ထားသလို ႂကြက္ေတြေၾကာင့္မဟုတ္ပါ။ ႂကြက္သန္း (ေလွး) (Xenopsylla cheopis) ေတြမွာရွိေနတဲ့ ေရာဂါျဖစ္တယ္။ ႂကြက္သန္း (ေလွး) ေတြက ႂကြက္ကိုကိုက္လို႔ ႂကြက္ေတြေရာဂါရတာ။ အဲဒီသန္းေတြက လူကိုကိုက္ေတာ့ လူေတြဆီေရာက္တာေပါ့။

တိရစာၦန္ကိုကိုက္ရင္ တိရစာၦန္ ဆီေရာက္တာေပါ့ ။ တိရစာၦန္ အသားစိမ္းကတစ္ဆင့္ လည္း လူေတြဆီေရာက္တယ္ ။ မြန္ဂိုလီးယားႏိုင္ငံ မွာ အသားစိမ္းစား လို႔ေသဆုံးသူေတြ ႏွစ္စဥ္ရွိေနတယ္။ (အေမရိကန္ အမ်ိဳးသား တိရစာၦန္ေရာဂါျပန႔္ပြားမႈ ကာကြယ္ေရး ဆိုင္ရာစင္တာ ကေျပာၾကားခဲ့။ )ေလွးေတြရဲ႕ ပလိပ္ေရာဂါပိုးေတြက ေသြးျဖဴဥေတြ သယ္ေဆာင္ထားတဲ့ lymph node ကိုေရာင္ရမ္းေစတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေခ်ာင္းဆိုးတယ္။ ဒီေတာ့ အျခားသူေတြကိုကူးတယ္။ ျပင္းထန္တဲ့ အဆုတ္ေရာင္ေရာဂါျဖစ္ၿပီး ေသပြဲဝင္ၾကရ..။ Inner Mongolia သ တင္းဌာနက မြန္ဂိုလီးယားမွာ ပလိပ္ေရာဂါက ၂၀၁၉ ႏိုဝင္ဘာလမွာ ျဖစ္ခဲ့တယ္လို႔ဆိုတယ္။

အဲဒီကတည္းက ပလိပ္ေရာဂါရတဲ့သူေတြ ေလးေယာက္ကို စၿပီးေတြ႕လိုက္ရတယ္တဲ့။ အခုေလာေလာဆယ္ မြန္ဂိုက ႏြားေမြးျမဴသူတစ္ ေယာက္ဆီ မွာ ထပ္ေတြ႕ထား။ (BBC News ) အိမ္နီးခ်င္း႐ုရွားေတြလည္း စိုးရိမ္ေနၾကၿပီ။ နယ္စပ္အနီးမွာ ႂကြက္ႀကီးေတြ (marmots) အမဲလိုက္တာေတြတားဖို႔ ကင္းလွည့္ စစ္တပ္ကို တာဝန္ေပးထားၾက။ ဒီလို ေတာတြင္း တိရစာၦန္ေတြ အႏၲရယ္ရွိတယ္ သတိေပးထားေပမဲ့ ဘယ္သူေသေသ ဝင္ေငြေကာင္းေန တဲ့ ကုန္သည္ေတြက ဆက္ေရာင္းေနဆဲ..။ ေဆးဘက္ဝင္တယ္ လို႔ အ႐ိုးစြဲယုံၾကည္သူေတြကလည္း အားေပးေနဆဲ..။

“လူေတြက ေတာ႐ိုင္းတိရစာၦန္ေတြ ဝယ္ရတာ ႀကိဳက္တယ္။ သူတို႔ကိုယ္တိုင္ စားဖို႔ သို႔မဟုတ္ လက္ေဆာင္အျဖစ္ ေပးဖို႔ ဝယ္ၾကတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ အဲဒါက အျမင္တင့္တယ္၊ မ်က္ႏွာေကာင္းရတယ္ေလ။”

မေ႐ႊမိုး (ကိုရီးယား)

July 8th,2020.

UNICODE

ကြွက်ကြီး တွေ ကို စားသုံး ရင် ကျန်းမာရေးကောင်း တယ် ဆိုတဲ့ တရုတ်တွေရဲ့ ပလိပ်ရောဂါ လက်ဦးမှု မရရင် ကမ္ဘာကို ကိုဗစ်ထက်ပို ဒုက္ခပေးနိုင်

၂၀၁၉ ခုနှစ် တရုတ်ပြည်မှာဖြစ်တဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်တွေက ကမ္ဘာကိုတုန်လှုပ်စေ..။ Wuhan ကစတဲ့ COVID-19 ဝက်တုပ်ကွေး အခုလည်း ပုလိပ် ရောဂါတဲ့ ..။တရုတ်သိပ္ပံအကယ်ဒမီက အငြိမ်းစား သတ္တဗေဒသုတေသီ Wang Song ( Sichuan University) က ကျွန်တော် တို့ တရုတ် လူမျိုး အများစု က တိရစ္ဆာန်တွေက လူသားတွေ အတွက် အသက်ရှင်နေရတာလို့ ယုံကြည် တယ် ။ ကမ္ဘာပေါ် မှာ တိရစ္ဆာန်တွေရှိနေတာ ဟာ လူသားတွေနဲ့ အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ဖို့ မဟုတ်ဘူး ။ လူသားအတွက် တိရစ္ဆာန်တွေက အသက်သေပေး ရတာမျိုး” တဲ့ ။

သူတို့ကတော့ ကြွက်ကြီးကို စားသုံးခြင်းဟာ ကျန်းမာရေး ကောင်းတယ်လို့ ယုံကြည်ကြဆဲ…။ ကြွက်ကြီး ကို စား သုံးခြင်းဟာ ကျန်းမာ ရေးကောင်း တယ် လို့ သူတို့ယုံကြည်ကြ…။ သူတို့ပြော တဲ့ “ကြွက်ကြီး” က မားမော့တ် (MARMOT) ဆိုတဲ့ မြေအောင်းသတ္တဝါပေါ့..။ သူတို့ Boodog လို့လည်းခေါ်ကြတယ် ။ ဧည့်သည်လာရင် ချက်ကျွေး တဲ့ အထူး အစားအသောက်ကောင်း တစ် ခု ။ ဒါပေမဲ့ ၂၀၂၀၊ မေလတုန်းက မားမော့တ် ဆိုတဲ့ မြေအောင်းသတ္တဝါ (ကြွက်ကြီး ပုံစံ၊ ရှဉ့် အမျိုးအစားသတ္တဝါ) တွေကိုစားတဲ့ ဇနီးမောင်နှံ သေသွား တယ် ။

ပထမတော့ မွန်ဂိုဇနီးမောင်နှံကို အစာအဆိပ်သင့်လို့ သေသွားရတယ်လို့ သူတို့ထင်ကြတာ..။ နောက်မှသိရတာက သူတို့မှာ ဘူဘော့နစ်ခ် (BUBONIC) ဆိုတဲ့ ပလိပ်ကပ်ရောဂါရှိနေတယ် ဆိုတာပဲ။ သူတို့နေတာ အင်းနားမွန်ဂိုလီးယား (Inner Mongolia) တဲ့။ အင်းနားမွန်ဂို လီးယား (Inner Mongolia )က ဘယ်နေရာလဲ..။ အင်းနားမွန်ဂိုးလီးယားဟာ တရုတ်ပြည် သူ့သမ္မတနိုင်ငံထဲ မှာ ပါတယ် ။ ဒါပေမဲ့ သူတို့ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးရထားတဲ့ ပြည်နယ်ပေါ့ ။ ဒါကြောင့် နာမည်ကသာ အင်းနားမွန်ဂိုလီးယားဖြစ် တယ် ။

တရုတ်ပြည်ထဲမှာပါပဲ။ မွန်ဂိုတွေက ဟိုးရှေးကတည်းက တရုတ်မင်းတွေရဲ့ လက်အောက်ခံဖြစ်ခဲ့ ။၁၃ ရာစု နှစ်ဦးပိုင်းရောက်တော့ မွန် ဂိုဘုရင် ဂျင်ဂစ်ခန် (ခရစ် ၁၁၆၂-၁၂၂၇) ကျေးဇူးကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ တာကီစတန်ပြည်၊ ပါးရှားပြည် (အီရန်) နဲ့ ရုရှားနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းနယ်တွေကို ပြန်တိုက်ပြီး မွန်ဂိုနိုင်ငံကြီးကို ပြန်ပြီးတည်ထောင်နိုင် ခဲ့တယ် ။တောင်တွေထူတဲ့ အနောက်မြောက်ပိုင်းကို မွန်ဂိုး လီးယားနိုင်ငံ။ အရှေ့တောင်ဘက် မြေပြန့်ပိုင်း ကို အင်းနား မွန်ဂိုးလီးယား။ အဲဒီ ၂ ခုကြားမှာရှိတာက ဂိုဘီသဲကန္တာရကြီးပေါ့။

အင်းနား မွန်ဂိုးလီးယားမှာ စိမ်းလန်းတဲ့ စတက်လွင်ပြင်၊ ခြောက်သွေ့တဲ့သဲကန္တာရနဲ့ တရုတ်ပြည်ရဲ့ မဟာတံတိုင်း (Great Wall ) ရဲ့ အ စိတ်အပိုင်းတွေလည်းပါတယ်။ အဲဒီဒေသတွေမှာ ရာပေါင်းများစွာသောမြစ်တွေ ဝန်းရံနေတော့ သူတို့အလုပ်က ငါးလုပ်ငန်း နဲ့ တိရစ္ဆာန် မွေးမြူရေးတွေလုပ်ကြတယ်။ ကြွက်ကြီးကို စားသုံးခြင်းဟာ ကျန်းမာရေးကောင်း တယ် လို့ သူတို့ယုံကြည်ကြ…။လောလောဆယ် COVID-19 ကူးစက်ကပ်ရောဂါကြီး က ကမ္ဘာ့ရောဂါကပ်ကြီးဖြစ်သွားတာ မို့ ကပ်ဆိုက်နိုင်တဲ့ရောဂါ ဆို မီဒီယာတွေ က တစ်ဆင့် အသိ ပေးကုန်ကြပြီ..။အခုလည်း ပလိပ်ရောဂါအကြောင်း နိုင်ငံတစ်ကာ မီဒီယာ မှာ ပါလာပြန်ပြီ ။

THE BLACK DEATH (1346-1353) ပလိပ်ရောဂါဟာ လူ့သမိုင်းမှာ အဆိုးရွားဆုံး ကူးစက်ရောဂါဖြစ်တယ် ။ ရောဂါ စဖြစ်တဲ့နိုင်ငံက အိန္ဒိယနိုင်ငံကပေါ့။ “ Black Death” လူသိများသောအဆုတ်ပလိပ်ရောဂါ က ပဋိဇီဝဆေး အမျိုးအစားတွေ နဲ့ ကုသမှုမခံယူနိုင်ရင် ရော ဂါကူးစက်ခံရသူ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်း အထိ သေစေနိုင်..။ ဒါကြောင့် အလယ်ခေတ်တုန်း က လူသန်းပေါင်းများ စွာသေဆုံးခဲ့ ။ သေဆုံးသူပေါင်း ၇၅ သန်း ကနေ သန်း ၂၀၀ အထိ..။ဒီနေ့ခေတ်မှာတော့ ပလိပ်ရောဂါရတဲ့ သူတွေ မရှိသလောက် အလွန်ရှားပါး လှတယ် ။ ဒါပေမဲ့ ပျောက် ကွယ်သွားခြင်း မရှိ .. အငြိုးကြီးစွာ နဲ့ ကမ္ဘာရဲ့ ထောင့်တစ်နေရာမှာ ရှိနေဆဲ..။

နိုင်ငံတကာပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ပါမောက ္ခပါမောက္ခ ဂျင်မီဝှူဝော့ (Prof. Jimmy Whitworth – Professor of International Public Health, London School of Hygiene & Tropical Medicine) က သတင်းကောင်း တစ်ခုပေးထားတယ်။ သိပ်မစိုးရိမ် ပါနဲ့။ မွန်ဂိုလီး ယားမှာ Bubonic plague ပုံမှန်လိုဖြစ်နေတာ ။ ကြွက်စတဲ့ မြေအောင်း သတ္တဝါတွေမှာ ပလိပ်ရောဂါရှိနေတယ်။လူသားတွေက ကြွက် သားစားရင် (marmots) ဒါမှမဟုတ် ခွေးလှေးတွေ အကိုက်ခံရပြီး ပလိပ်ရောဂါရကြတာ။ ချက်ချင်းသိဖို့ပဲ လိုတာပါ ။ ပဋိဇီဝဆေးတွေ နဲ့ အလွယ်တကူကုသနိုင် တယ် ။ ပြန်လည်ကျန်းမာလာနိုင် တယ် ။

The Black Death ပလိပ်ဟာ အမှန်တကယ် ပျောက်ကွယ်သွားခြင်း မရှိသေး ပါ။ အာရှ ၊ အာဖရိက တွေမှာရှိနေဆဲ။ အခုတွေ့တာ တရုတ် ပြည် ရဲ့ အင်နား မွန်ဂိုလီးယားဒေသက Bayan Mur ဆိုတဲ့မြို့။ ဒါကြောင့် တနင်္ဂနွေနေ့ ( ၂၀၂၀ ၊ ဂျူလိုင် ၅ ရက် ) က နိုင်ငံတကာကိုဖွင့် ပြောခဲ့တာ ။အခုလေလောဆယ်တော့ အဲဒီကို သွားလည် တဲ့ ရုရှား၊ ဂျာမနီနဲ့ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ တွေက ခရီးသွား ဧည့်သည် ၉ ယောက်ကို မွန်ဂိုနိုင်ငံက ပြန်ထွက်ခွင့်မပေးသေး ဘဲ ဒေသတွင်း ကွာရန်တင်း (quarantine) ဝင်ခိုင်းထား ရတယ် ။နောက်တစ်ပတ် တနင်္လာနေ့ အထိ စောင့်ကြည့်မယ်တဲ့ ။

ပလိပ်ရောဂါက ယာဆင်နီယာ ပက်စ်တစ် (Yersinia pestis) လို့ခေါ်တဲ့ ဘက်တီးရီးယားကြောင့် ဖြစ်တဲ့ ကြောက်မက်ဖွယ် ကူးစက်ရော ဂါကြီး ဖြစ်တယ်။ရောဂါကို ဘူဘော့နစ်ခ် ပလိပ်ရောဂါ (bubonic plague) လို့ခေါ်တယ်။ အဲဒီ Yersinia pestis လို့ခေါ်တဲ့ ပလိပ်ရော ဂါပိုးက အသားစိမ်းက တစ်ဆင့်ကူးနိုင်တယ်။ ဒါကြောင့် အာဏာပိုင်တွေက ဒေသခံလူတွေကို အသားစိမ်းအသားကိုမစားဖို့ သတိပေးခဲ့..။ ထုံးစံအတိုင်းပါပဲ။ အချို့သောလူတွေကသတိပေးချက်တွေကို အထင်သေးလျစ်လျူရှုကြတာပေါ့..။Yersinia pestis ပလိပ်ရောဂါ ရောဂါ ပိုးဟာ ခန္ဓာကိုယ်ကထွက်တဲ့ အရည် ( ချောင်းဆိုးခြင်း၊ နှာချေခြင်း၊ လိင်ဆက်ဆံခြင်း )

ညစ်ညမ်းမျက်နှာပြင် လေ အင်းဆက်ပိုးမွှားများ တိရစ္ဆာန်(အထူးသဖြင့်ကြွက်များ)တွေက သယ်ဆောင်တတ် တာမို့ အခု COVID-19 ထက် အမြန်ကူးနိုင်တယ်။ အခု တစ်လော အပြောများတဲ့ တရုတ် က ပလိပ်ရောဂါ အဆုတ်ရောင် ပလိပ်ရောဂါဟာ အသက်ရှူကြပ်၊ ခေါင်း ကိုက်နဲ့ ချောင်းဆိုးတွေဖြစ်ပြီး ပြင်းထန်သောအဆုတ်ရောဂါဖြစ်.. အခြားလူတွေကို ကူးစက်တာလွယ်တယ်တဲ့..။Yersinia pestis ရောဂါ ပိုးဟာ လူတွေထင်ထားသလို ကြွက်တွေကြောင့်မဟုတ်ပါ။ ကြွက်သန်း (လှေး) (Xenopsylla cheopis) တွေမှာရှိနေတဲ့ ရောဂါဖြစ်တယ်။ ကြွက်သန်း (လှေး) တွေက ကြွက်ကိုကိုက်လို့ ကြွက်တွေရောဂါရတာ။ အဲဒီသန်းတွေက လူကိုကိုက်တော့ လူတွေဆီရောက်တာပေါ့။

တိရစ္ဆာန်ကိုကိုက်ရင် တိရစ္ဆာန် ဆီရောက်တာပေါ့ ။ တိရစ္ဆာန် အသားစိမ်းကတစ်ဆင့် လည်း လူတွေဆီရောက်တယ် ။ မွန်ဂိုလီးယားနိုင်ငံ မှာ အသားစိမ်းစား လို့သေဆုံးသူတွေ နှစ်စဉ်ရှိနေတယ်။ (အမေရိကန် အမျိုးသား တိရစ္ဆာန်ရောဂါပြန့်ပွားမှု ကာကွယ်ရေး ဆိုင်ရာစင်တာ ကပြောကြားခဲ့။ )လှေးတွေရဲ့ ပလိပ်ရောဂါပိုးတွေက သွေးဖြူဥတွေ သယ်ဆောင်ထားတဲ့ lymph node ကိုရောင်ရမ်းစေတယ်။ ဒါကြောင့် ချောင်းဆိုးတယ်။ ဒီတော့ အခြားသူတွေကိုကူးတယ်။ ပြင်းထန်တဲ့ အဆုတ်ရောင်ရောဂါဖြစ်ပြီး သေပွဲဝင်ကြရ..။ Inner Mongolia သ တင်းဌာနက မွန်ဂိုလီးယားမှာ ပလိပ်ရောဂါက ၂၀၁၉ နိုဝင်ဘာလမှာ ဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ဆိုတယ်။

အဲဒီကတည်းက ပလိပ်ရောဂါရတဲ့သူတွေ လေးယောက်ကို စပြီးတွေ့လိုက်ရတယ်တဲ့။ အခုလောလောဆယ် မွန်ဂိုက နွားမွေးမြူသူတစ် ယောက်ဆီ မှာ ထပ်တွေ့ထား။ (BBC News ) အိမ်နီးချင်းရုရှားတွေလည်း စိုးရိမ်နေကြပြီ။ နယ်စပ်အနီးမှာ ကြွက်ကြီးတွေ (marmots) အမဲလိုက်တာတွေတားဖို့ ကင်းလှည့် စစ်တပ်ကို တာဝန်ပေးထားကြ။ ဒီလို တောတွင်း တိရစ္ဆာန်တွေ အန္တရယ်ရှိတယ် သတိပေးထားပေမဲ့ ဘယ်သူသေသေ ဝင်ငွေကောင်းနေ တဲ့ ကုန်သည်တွေက ဆက်ရောင်းနေဆဲ..။ ဆေးဘက်ဝင်တယ် လို့ အရိုးစွဲယုံကြည်သူတွေကလည်း အားပေးနေဆဲ..။

“လူတွေက တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်တွေ ဝယ်ရတာ ကြိုက်တယ်။ သူတို့ကိုယ်တိုင် စားဖို့ သို့မဟုတ် လက်ဆောင်အဖြစ် ပေးဖို့ ဝယ်ကြတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ အဲဒါက အမြင်တင့်တယ်၊ မျက်နှာကောင်းရတယ်လေ။”

မရွှေမိုး (ကိုရီးယား)

July 8th,2020.

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *