ေက်ာက္ကပ္လဲ ရမယ္ဆိုတဲ့ လူ(၂)ေယာက္ လဲစရာမလိုဘဲ ေရာဂါေပ်ာက္ကင္းသြား တဲ့ နည္း

ေက်ာက္ကပ္ဟာ ဗီတာမင္ နဲ႔သတၱဳဓာတ္ေတြကို စီမံခန႔္ခြဲရတဲ့ အဂၤါ အစိတ္အပိုင္းလဲ ျဖစ္ပါတယ္ ။ ပိုလွ်ံေနတဲ့ အရည္ဓာတ္ေတြကို ဖယ္ ရွားမယ္ ေသြးနီဥထုတ္လုပ္မႈကိုျမင့္တင္မယ္ ဆိုတဲ့အလုပ္ေတြလဲလုပ္ပါတယ္ ။သင္အေရျပားက လိုအပ္တဲ့စိုစြတ္မႈမရွိဖူး ေျခာက္ေသြ႕ၿပီး ယားယံ ေနရင္ေတာ့ သတၱဳဓာတ္မလုံေလာက္ မမွ်တတဲ့ ေက်ာက္ကပ္ျပႆနာ ပဲလို႔သိလိုက္ပါ ဒါဟာ အ႐ိုးေရာဂါေတြကိုလဲ ေနာက္ဆက္ တြဲ ျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္ ။ေရမ်ားမ််ားေသာက္ပါ ၾကာရွည္ခံစားေန ရတဲ့ လကၡဏာ ေတြအတြက္ ဆိုရင္ ေတာ့ဆရာဝန္သာျပသပါ ..ကိုယ့္ စိတ္အထင္နဲ႔ေဆးေတြ ေလွ်ာက္မေသာက္ ပါနဲ႔…ေဆးဝါးေတြဟာအသဲနဲ႔ေက်ာက္ကပ္ကို ပိုၿပီးအလုပ္ေပးတတ္ပါတယ္။

သင့္ေသြးထဲမွာအဆိပ္အေတာက္ေတြမ်ားေနၿပီ ဆိုရင္ေတာ့ ဒီလကၡဏာျပပါလိမ့္မယ္ ။ ငယ္တုန္းက ကေလးသဘာဝ သံပိုက္လုံးကို ရက္မိ သလို စိမ္းေ႐ႊေ႐ႊဖန္တန္တန္ငန္သလိုလို အရသာႀကီးပါ ေဒါက္တာငၿဖိဳးတို႔ ငယ္တုန္းကေတာ့ ပါးစပ္ထဲဘယ္လို သံေခ်ာင္းဝါးမိတယ္ မ မွတ္မိေတာ့ဖူး.အရသာ ဆိုးဆိုးႀကီးကိုေတာ့ မွတ္မိေနပါေသးတယ္ ေလ။ ေက်ာက္ကပ္သမားဟာအစားစားတဲ့အခါမွာလဲ ဒီသံအရသာႀကီး ျဖစ္ေနတတ္ပါသတဲ့ ေနာက္ၿပီး ခံတြင္းအနံ႔ဆိုးဝါးျခင္း ဟာလဲ ေက်ာက္ကပ္ရဲ႕လကၡဏာတစ္ခုပါပဲေသြးလွည့္ပတ္မႈစနစ္တေလွ်ာက္မွာ အဆိပ္အေတာက္ေတြ မ်ားေနၿပီ ဆိုတဲ့ အခ်က္ျပမႈပဲလိုသိထားပါေတာ့.။

ေနာက္ဆက္တြဲ လကၡဏာကေတာ့ အစားစာခ်င္စိတ္မရွိတာ အထူးသျဖင့္ အသားငါး မစားခ်င္တဲ့ခံစားခ်က္ပါပဲ ဒါဟာ က်န္းမာေရးနဲ႔ မညီ ၫႊတ္တဲ့ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်ဆင္းမႈ (unhealthy weight loss )ကိုျဖစ္ေစတတ္ပါတယ္ ။ပုံမွန္အားျဖင့္ေတာ့ သံအရသာႀကီးဟာ အလာ ဂ်စ္သမားေတြ နဲ႔ ခံတြင္းသန႔္ရွင္းမႈ နည္းပါးတဲ့လူေတြမွာေတြ႕ရတတ္ပါတယ္ ဒါေပမဲ့.. ရက္ရွည္လမ်ား ဒီလကၡဏာခံစားေနရရင္ေတာ့ ဆ ရာဝန္ နဲ႔သာ ျပသေပေတာ့ဗ်ိဳ႕။စာဖတ္သူ မိတ္ေဆြအေပါင္း အသက္ရႈက်ပ္ရတာ ေမာတာျမန္တာနဲ႔ ေက်ာက္ကပ္နဲ႔ မဆိုင္ဖူးလို႔ ေတြးထင္ ၾကမွာေပါ့ အဓိကႏွစ္ခ်က္ရွိပါတယ္။

ပထမအခ်က္ကေတာ့ ေက်ာက္ကပ္ကမစြန႔္ထုတ္ႏိုင္တဲ့ အရည္ဓာတ္အပိုေတြဟာ ခႏၵာကိုယ္ထဲမွာစုပုံေနမိၿပီးအဆုပ္ထဲကို အလြယ္တကူ ေရာက္လာရွိႏိုင္လို႔ပါပဲ။ေနာက္တခ်က္ကေတာ့ ေက်ာက္ကပ္မေကာင္းတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ anaemia ျဖစ္ၿပီးခႏၵာကိုယ္ရဲ႕ ဆဲလ္ေတြဟာ ေအာက္ဆီဂ်င္ လုံေလာက္စြာမရရွိလို႔ ပါပဲ ဒီႏွစ္ခ်က္ေၾကာင့္ေမာတာ အသက္ရႈျမန္တာ..ျဖစ္တတ္ပါတယ္ ။ဒါေပမဲ့လည္း တျခား ပန္းနာ ရင္က်ပ္လို အဆုပ္ကင္ဆာလိုမ်ိဳး နဲ႔ ႏွလုံးေရာဂါေတြေၾကာင့္လဲ အသက္ရႈမဝ အသက္ရႈျမန္တာ ျဖစ္တတ္ပါေသးတယ္။ အသက္ရႉမဝတာ တဲ့တန္းၿပီးေက်ာက္ကပ္ေၾကာင့္လို႔ ထင္လို႔မရေပမဲ့ သူဟာလဲအေၾကာင္းရင္းထဲကတစ္ခုပဲလို႔ သတိထားသင့္ပါတယ္။

အိမ္ခန္းထဲကေနမီးဖိုအသြား တို႔ ေလွကားေလ ၃ ထစ္ေလာက္တက္႐ုံနဲ႔တင္ေမာေနၿပီဆိုရင္ေတာ့.. မိတ္ေတြတို႔ ေရဆရာဝန္ဆီသာ ေျပး ေပေတာ့။..လက္ေကာက္ဝတ္ေျခမ်က္စိတဝိုက္ေျခနဲ႔ လက္ေတြေဖာေယာင္ျခင္း ေက်ာက္ကပ္အလုပ္မလုပ္လို႔ ခႏၵာကိုယ္မွာ အရည္ေတြ စုပုံၿပီးမ်ားလာၿပီဆိုရင္ ဒီေရေတြဟာ sodium retention ကိုျဖစ္ေစပါတယ္ ဒါဟာသင့္လက္ေကာက္ဝတ္ ေျခက်ဥ္းဝတ္ လက္နဲ႔ ေျခ ေထာက္ေတြမွာ အရည္ေတြစုၿပီးေဖာေယာင္ေစတတ္ပါတယ္။ေျခေထာက္ေတြနဲ႔ ခႏၵာကိုယ္ေအာက္ပိုင္းေဖာေယာင္ျခင္းဟာ အျခား ႏွလုံး အသည္းနဲ႔ ေျခေထာက္အတြင္းက ေသြးျပန္ေၾကာေတြ တခုခု ခြၽတ္ယြင္းလို႔လဲ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

ေဆးေတြကလဲအေယာင္က်ေအာင္ လုပ္ႏိုင္ေပမဲ့ ဆရာဝန္နဲ႔တိုင္ပင္ၿပီးမွေသာက္သင့္ပါတယ္ ။ ကိုယ့္ဖာသာထင္ရာေဆးေတြေသာက္ၿပီးမွ ဆရာဝန္နဲ ျပသတာသာ ဆရာဝန္အေနနဲ ဒါဟာ့ေရာဂါလကၡာလား ေဆးရဲ႕သက္ေရာက္မႈလား စဥ္းစားရက်ပ္ေစပါတယ္ ။ ေက်ာက္ကပ္ ေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့နာက်င္မႈဟာနက္ရႈိင္းၿပီး နံ႐ိုးေတြရဲ႕ေအာက္ကပ္ရပ္ဖက္မွာျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့တခါတေလ ခါးအေရွ႕ ဆီးစပ္နားတ ဝိုက္နဲ႔ တင္ပါးမွာပါ နာက်င္တတ္ပါတယ္။ဒီနာက်င္မႈဟာ polycystic kidney disease လိုမ်ိဳးအေရအိတ္ကေလးေတြ ကေက်ာက္ကပ္မွာ ျဖစ္တည္ေနတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ပါ၊

ေက်ာက္ကပ္ေၾကာင့္ုဖစ္တဲ့ ေနာက္ေက်ာကနာက်င္မႈဟာ တခါနရံ ကိုယ္ပူႀကီးျခင္း ေအာ့အန္ျခင္းနဲ႔ ဆီးခဏခဏ သြားျခင္းတို႔နဲ႔ပါ ပူး တြဲလာတတ္ပါတယ္။ဒီလိုေတြတြဲမလာေသးဖူးဆိုရင္ေတာ့ ေက်ာကပ္ကဟုတ္ပါတျခားအေၾကာင္းအရာေတြ ေၾကာင့္နာက်င္တာပါ ။ သူ တို႔ဟာေနာက္ေက်ာမွာေနရာတိတိက်က်နာတတ္တယ္ အဖ်ားမရွိတတ္ဖူး ႐ုတ္တရက္လဲ ျဖစ္တတ္ပါတယ္ ။မၾကာခဏ ခါးနာၿပီး အ ထက္ကလိုလကၡဏာေတြနဲ႔ တြဲလာရင္ သာမာန္အကိုက္အခဲ ေပ်ာက္ေဆးနဲ႔မသက္သာရင္ ေတာ့ ေဒါက္တာကိုကို ေတြစီသြားဖို႔အခ်ိန္ ေရာက္ပါၿပီ မိတ္ေတြတို႔..။မ်က္လုံးနားတဝိုက္ေရာင္ရမ္းျခင္း မို႔ေဖာင္းျခင္းဟာလဲ။

ေက်ာက္ကပ္က်န္းမာေရး ရဲ႕ေရွ႕ေျပးလကၡဏာမ်ား တဲ့ကတစ္ခုပါပဲ ေက်ာက္ကပ္ရဲ႕စစ္ေၾကာတဲ့ စနစ္ filtration system ပ်က္ေနတဲ့အခါ protein အသားဓာတ္မ်ားကို ခႏၵာကိုယ္ ထဲကိုမွ်ေဝရမဲ့အစား ဆီးထဲမွာပါဝင္သြားေစတတ္ပါတယ္ဒါဟာမ်က္လုံးတဝိုက္မွာ ေဖာင္းႂကြ ေရာင္ရမ္းျခင္း ကိုျဖစ္ေစပါတယ္ ။ အိပ္ေရးဝေအာင္လဲအိပ္တယ္ ငိုလဲငိုမထားပဲနဲ႔ မ်က္လုံးတစ္ဝိုက္ေရာင္ရမ္းေနၿပီဆိုရင္ေတာ့ ေက်ာက္ ကပ္ ပဲလို႔သတိထားလိုက္ပါေတာ့။ေသြးလွည့္ပတ္အဖြဲ႕အစည္း နဲ႔ေက်ာက္ကပ္က ယင္နဲ႔ယန္ဓာတ္လို႔ တစ္ခုနဲ႔တစ္ခု အမွီသဟဲျပဳေနၿပီး အျပန္အလွန္အက်ိဳးျပဳေနတဲ့စနစ္ႏွစ္ခုပါပဲ။

ေက်ဳာက္ကပ္ထဲက nephron လိူ႔ေခၚထဲအစိတ္အပိုင္းငယ္ေလးေတြက အဆိပ္အေတာက္ေတြနဲ႔ အညစ္အေၾကးေတြကို ေသြးေၾကာေတြထဲ ကေန စစ္ထုတ္ေပးပါတယ္။ေသြးေၾကာေလးေတြက ပ်က္စီးေနတဲ့အခါ nephron ေလးေတြက ေအာက္ဆီဂ်င္ နဲ႔အာဟာရေတြကို လုံ ေလာက္ေအာင္ မရေတာ့ပါဖူး။ ဒါေၾကာင့္ေသြးဖိအားျမင့္ျခင္းဟာလဲ ေက်ာက္ ပ်က္စီးေစရတဲ့ အခ်က္အလက္တစ္ခုပါပဲ။ ေဂၚဖီထုပ္ စလပ္ ႐ြက္လိုအစိမ္းေရာင္ရွိတဲ့စားစရာမ်ား…ခ်ည္ေသာအသီးအႏွံမ်ားနဲ႔အေစ့အဆံမ်ား ဆန္ အစရွိတဲ့folic acid ႂကြယ္ဝတဲ့အစားအစာမ်ားကို ထည့္သြင္းစားသုံးေပးၾကပါ။ဆီးေပါက္တဲ့ ႀကိမ္ေရ အနံ႔ အေရာင္နဲ႔ သြင္ျပင္ သိသိသာသာႀကီး ေျပာင္းလဲသြားရင္ ေတာ့ မေပါ့ပါနဲ႔။

အထူးသျဖင့္ ေတာ့ ညအခါမွာ ဆီးအလြန္သြားျခင္းပါပဲ ၃ႀကိမ္အထက္ကေနဆယ္ႀကိမ္ေလာက္အထိ သြားေနရရင္ေတာ့မေရးႀကီးပါၿပီ ။ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ ဆီးထဲေသြးပါတာပါပဲ ဟုတ္ပါတယ္ ဆီးထဲမွာေသြးဟာပါ စရာမဟုတ္ပါဖူး.. ။က်န္းမာတဲ့ေက်ာက္ကပ္ဟာ ေသြး ထဲကအညစ္အေၾကးေတြကိုစစ္ထုတ္ၿပိး ဆီးအျဖစ္စြန႔္ထုတ္ပါတယ္ ။ ဒါေပမဲ့စစ္ထုတ္တဲ့စနစ္က ပ်က္ယြင္း ေနၿပီဆိုရင္ေတာ့ ေသြးဆဲလ္ ေတြဟာ ယိုစိမ့္ၿပီးဆီးထဲ ပါလာတတ္ပါတယ္ ။ေနာက္ဆုံးကေတာ့ ဆီးထဲမွာလိုအပ္တာထက္ပိုၿပီးအျမႇဳပ္ထေနတာပါပဲ ႏွစ္ခါသုံးခါ ေရဆြဲ ခ် တာေတာင္ဆီး အျမႇဳပ္ကက်န္ေနသးတာ တို႔ လိုမ်ိဳးပါ ဒီအခ်က္ဟာ မလိုလားတဲ့ protein ေတြ ဆီးထဲပါဝင္ေနျခင္း ကိုျပေနတာပါ ။

အထက္ကအခ်က္အလက္ေတြ ရက္ရွည္ၾကာျဖစ္ေနၿပီ ဆိုရင္ေတာ့ မိတ္ေဆြ တို႔ အနီးဆုံးဆရာဝန္နဲ႔ျပသဖို႔လိုေနၿပီေနာ့္…ေက်ာက္ကပ္လဲ ရမယ္ဆိုတဲ့ ႏွစ္ေယာက္လုံး အံ့မခန္း ေပ်ာက္ကင္းသြား တဲ့ နည္းလမ္း…..ဝမ္းသာစရာ သတင္းေလးပါ သူငယ္ခ်င္းတေယာက္ ေက်ာက္ ကပ္လဲ ရမယ္တဲ့ သိန္း၃ရာေက်ာ္ကုန္မယ္ဆိုလို႔ သူ႔ၿခံေလးကို ေရာင္းေနတာ အခုေက်ာက္ကပ္ေဆးေနရတယ္။အခုဒီေဆးနည္းေလး ကို ေသာက္တာ မေဆးရေတာ့ဘူး အမတေယာက္က ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါျဖစ္ေနတာ ၾကာပီ။အခု ခံတက္ေခါက္ရယ္ သံပုရာသီး ရယ္ ေသြး ေသာက္တာ ၂ေယာက္ လုံး အံ့မခန္းေပ်ာက္ကင္းသြားပါပီ ကုသိုလ္ျဖစ္ရွဲေပးၾကပါ။

က်ေနာ္တို႔ခႏၵာကိုယ္က အဂါ အၤစိတ္အပိုင္းဟာ ေရာဂါတစ္ခုခုခံစားေနရၿပီဆို လူကို ေရွ႕ေျပးလကၡဏာမ်ား နဲ႔ သတိေပး တတ္ပါတယ္ ။ သူတို႔ကိုသတိမမႈပဲေပါ့ေပါ့ေနမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေရာဂါေတ ႀကီးထြားလာခ်ိန္မွသိၿပီး ကုသမႈ ေနာက္က် ႏိုင္ပါတယ္ ။ေဆး႐ုံတင္ရရင္ အိမ္ေနမိသားစုေတြ လူအင္အား ေငြအင္အား အခ်ိန္အားနဲ႔ လုပ္အားေတြ မလိုအပ္ပဲ ဆုံးရႈံးတတ္တာေၾကာင့္မို႔ က်ေနာ္တို႔ခႏၵာကိုယ္က သတိေပးေနတဲ့ ေရွ႕ေျပးလကၡဏာမ်ား ကို သတိမႈမိဖို႔ ဖတ္ၾကည့္ရ ေအာင္ ။ဒီေန႔ ေမာင္ၿဖိဳးတို႔ေျပာျပမွာကေတာ့..ေက်ာက္ကပ္ရဲ႕ ေရွ႕ေျပး ေရာဂါ လကၡဏာမ်ား ပါပဲ။ေက်ာက္ကပ္ေတြက ခႏၵာကိုယ္ရဲ႕အဆိပ္အေတာက္ေတြကို ဆီးထဲ ကေနစြန႔္ထုတ္ေပးရတဲ့ အလုပ္လုပ္ပါတယ္ ။

အားလုံးျမင္သာေအာင္ ေျပာရရင္ ေက်ာက္ကပ္ဟာ ခႏၵာကိုယ္အတြက္ အမႈိက္သိမ္းသမားေလးတေယာက္ပါပဲ ။ဆိုေတာ့ ေက်ာက္ကပ္ ကေကာင္းေကာင္းအလုပ္မလုပ္ရင္ အဆိပ္ အေတာက္အညစ္အေၾကးေတြက ခႏၵာကိုယ္ ေသြးလွည့္ပတ္ စနစ္ထဲမွာ ပဲရွိေနၾကမွာပါ..။ အ ဆိပ္ေတြကေသြးထဲမွာမ်ားေနၿပီဆို သင္အိပ္ေပ်ာ္ေတာ့မွာ မဟုတ္ပါဖူး ေကာ္ဖီေတြ ေသာက္ထားတာ စိတ္လႈပ္ရွားစရာ.. စိတ္ဖိစီးမႈ အစ ရွိတဲ့ အေၾကာင္းရင္းတိတိက်က် မရွိပဲရက္ရွည္ အိပ္မေပ်ာ္ဖူး ဆိုရင္ ေတာ့ ေက်ာက္ကပ္ကို ဂ႐ုစိုက္ဖို႔အခ်ိန္ေရာက္ ၿပီဆိုတဲ့ လကၡဏာ ပါပဲ ။ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါတစ္ခ်ိဳ႕ ဟာ အိပ္စက္ေနရင္း အသက္ရႈတခဏ ရပ္သြားတတ္တဲ့ sleep apnea ေရာဂါတစ္မ်ိဴးကိုပါ ျဖစ္ေစပါတယ္ ။

အိပ္ေနရင္းနဲ႔ အက်ယ္ႀကီးေဟာက္တတ္တဲ့ လကၡဏာ ကိုလဲျပသတတ္ပါတယ္။ေခါင္းကိုက္ျခင္းႏႈံးခ်ိျခင္းႏွင့္ခြန္ အားမရွိသလိုခံစားရျခင္း ေသြးနီဥေတြက ေသြးလွည့္ပတ္မႈ စနစ္တေလွ်ာက္မွာ လွည့္ပတ္ၿပီး ေအာက္ဆီဂ်င္ ကို အဆုပ္ကေန ဆဲလ္ေတြဆီကို သယ္ေဆာင္ေပး ပါ တယ္ ။ ေသြးနီဥေတြနဲေလေလ လူဟာ ပိုၿပီး ေမာလြယ္ ပင္ပန္း လြယ္ၿပီး ႏႉံးခ်ိေနတတ္ပါတယ္ ။EPO (Erythropoietin) လို႔ေခၚတဲ့ ေဟာ္မႈန္းတမ်ိဴးဟာ ႐ိုးတြင္းခ်ဥ္ဆီကေန ေသြးနီဥ ထုတ္လုပ္မႈကို အားေပးပါတယ္ EPO ကိုေတာ့ ေက်ာက္ကပ္ကေနထုတ္လုပ္ပါတယ္။

က်န္းမာေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ေက်ာက္ကပ္ ဟာ ခႏၵာကိုယ္ ထဲက Vitamin D ကိုထိမ္းသိမ္းႀကီး အ႐ိုးရဲ႕ႀကံခိုင္မႈနဲ႔ EPO ထုတ္လုပ္ေပးမႈကို လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ပါတယ္ ။ အရမ္းကို ႏႈံးခ်ိေမာလြယ္ ပင္ပန္းလြယ္ ေနရင္ေတာ့ဆရာဝန္ျပသင့္ပါတယ္ ။ၾကာရွည္ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ ခံစား ေနရသူေတြ အျဖစ္မ်ားတဲ့ လကၡဏာ ကေတာ့ Anaemia လို႔ေခၚတဲ့ ေသြးအားနည္းေရာဂါပါပဲ ေက်ာက္ကပ္ လုပ္ငန္းေဆာင္တာရဲ႕ ၅၀ % ပဲအလုပ္လုပ္ေတာ့တဲ့ လူနာမ်ားမွာေတြ႕ရတတ္ပါတယ္ ။ သင္အေနနဲ႔လုံေလာက္ေအာင္အနားယူ အိပ္စက္ေပမဲ့ အၿမဲ ပင္ပန္းႏြမ္းနယ္ ႏႈန္း ခ်ိလြယ္ ေနၿပီဆိုရင္ေတာ့ ဆရာဝန္ဆီသာေျပးတိုင္ပင္ပါေတာ့..။

ေဒါက္တာၿဖိဳးေဇာ္ေအာင္

UNICODE

ကျောက်ကပ်ဟာ ဗီတာမင် နဲ့သတ္တုဓာတ်တွေကို စီမံခန့်ခွဲရတဲ့ အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်းလဲ ဖြစ်ပါတယ် ။ ပိုလျှံနေတဲ့ အရည်ဓာတ်တွေကို ဖယ် ရှားမယ် သွေးနီဥထုတ်လုပ်မှုကိုမြင့်တင်မယ် ဆိုတဲ့အလုပ်တွေလဲလုပ်ပါတယ် ။သင်အရေပြားက လိုအပ်တဲ့စိုစွတ်မှုမရှိဖူး ခြောက်သွေ့ပြီး ယားယံ နေရင်တော့ သတ္တုဓာတ်မလုံလောက် မမျှတတဲ့ ကျောက်ကပ်ပြဿနာ ပဲလို့သိလိုက်ပါ ဒါဟာ အရိုးရောဂါတွေကိုလဲ နောက်ဆက် တွဲ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ် ။ရေများမျျားသောက်ပါ ကြာရှည်ခံစားနေ ရတဲ့ လက္ခဏာ တွေအတွက် ဆိုရင် တော့ဆရာဝန်သာပြသပါ ..ကိုယ့် စိတ်အထင်နဲ့ဆေးတွေ လျှောက်မသောက် ပါနဲ့…ဆေးဝါးတွေဟာအသဲနဲ့ကျောက်ကပ်ကို ပိုပြီးအလုပ်ပေးတတ်ပါတယ်။

သင့်သွေးထဲမှာအဆိပ်အတောက်တွေများနေပြီ ဆိုရင်တော့ ဒီလက္ခဏာပြပါလိမ့်မယ် ။ ငယ်တုန်းက ကလေးသဘာဝ သံပိုက်လုံးကို ရက်မိ သလို စိမ်းရွှေရွှေဖန်တန်တန်ငန်သလိုလို အရသာကြီးပါ ဒေါက်တာငဖြိုးတို့ ငယ်တုန်းကတော့ ပါးစပ်ထဲဘယ်လို သံချောင်းဝါးမိတယ် မ မှတ်မိတော့ဖူး.အရသာ ဆိုးဆိုးကြီးကိုတော့ မှတ်မိနေပါသေးတယ် လေ။ ကျောက်ကပ်သမားဟာအစားစားတဲ့အခါမှာလဲ ဒီသံအရသာကြီး ဖြစ်နေတတ်ပါသတဲ့ နောက်ပြီး ခံတွင်းအနံ့ဆိုးဝါးခြင်း ဟာလဲ ကျောက်ကပ်ရဲ့လက္ခဏာတစ်ခုပါပဲသွေးလှည့်ပတ်မှုစနစ်တလျှောက်မှာ အဆိပ်အတောက်တွေ များနေပြီ ဆိုတဲ့ အချက်ပြမှုပဲလိုသိထားပါတော့.။

နောက်ဆက်တွဲ လက္ခဏာကတော့ အစားစာချင်စိတ်မရှိတာ အထူးသဖြင့် အသားငါး မစားချင်တဲ့ခံစားချက်ပါပဲ ဒါဟာ ကျန်းမာရေးနဲ့ မညီ ညွှတ်တဲ့ ကိုယ်အလေးချိန်ကျဆင်းမှု (unhealthy weight loss )ကိုဖြစ်စေတတ်ပါတယ် ။ပုံမှန်အားဖြင့်တော့ သံအရသာကြီးဟာ အလာ ဂျစ်သမားတွေ နဲ့ ခံတွင်းသန့်ရှင်းမှု နည်းပါးတဲ့လူတွေမှာတွေ့ရတတ်ပါတယ် ဒါပေမဲ့.. ရက်ရှည်လများ ဒီလက္ခဏာခံစားနေရရင်တော့ ဆ ရာဝန် နဲ့သာ ပြသပေတော့ဗျို့။စာဖတ်သူ မိတ်ဆွေအပေါင်း အသက်ရှုကျပ်ရတာ မောတာမြန်တာနဲ့ ကျောက်ကပ်နဲ့ မဆိုင်ဖူးလို့ တွေးထင် ကြမှာပေါ့ အဓိကနှစ်ချက်ရှိပါတယ်။

ပထမအချက်ကတော့ ကျောက်ကပ်ကမစွန့်ထုတ်နိုင်တဲ့ အရည်ဓာတ်အပိုတွေဟာ ခန္ဒာကိုယ်ထဲမှာစုပုံနေမိပြီးအဆုပ်ထဲကို အလွယ်တကူ ရောက်လာရှိနိုင်လို့ပါပဲ။နောက်တချက်ကတော့ ကျောက်ကပ်မကောင်းတဲ့အတွက်ကြောင့် anaemia ဖြစ်ပြီးခန္ဒာကိုယ်ရဲ့ ဆဲလ်တွေဟာ အောက်ဆီဂျင် လုံလောက်စွာမရရှိလို့ ပါပဲ ဒီနှစ်ချက်ကြောင့်မောတာ အသက်ရှုမြန်တာ..ဖြစ်တတ်ပါတယ် ။ဒါပေမဲ့လည်း တခြား ပန်းနာ ရင်ကျပ်လို အဆုပ်ကင်ဆာလိုမျိုး နဲ့ နှလုံးရောဂါတွေကြောင့်လဲ အသက်ရှုမဝ အသက်ရှုမြန်တာ ဖြစ်တတ်ပါသေးတယ်။ အသက်ရှူမဝတာ တဲ့တန်းပြီးကျောက်ကပ်ကြောင့်လို့ ထင်လို့မရပေမဲ့ သူဟာလဲအကြောင်းရင်းထဲကတစ်ခုပဲလို့ သတိထားသင့်ပါတယ်။

အိမ်ခန်းထဲကနေမီးဖိုအသွား တို့ လှေကားလေ ၃ ထစ်လောက်တက်ရုံနဲ့တင်မောနေပြီဆိုရင်တော့.. မိတ်တွေတို့ ရေဆရာဝန်ဆီသာ ပြေး ပေတော့။..လက်ကောက်ဝတ်ခြေမျက်စိတဝိုက်ခြေနဲ့ လက်တွေဖောယောင်ခြင်း ကျောက်ကပ်အလုပ်မလုပ်လို့ ခန္ဒာကိုယ်မှာ အရည်တွေ စုပုံပြီးများလာပြီဆိုရင် ဒီရေတွေဟာ sodium retention ကိုဖြစ်စေပါတယ် ဒါဟာသင့်လက်ကောက်ဝတ် ခြေကျဉ်းဝတ် လက်နဲ့ ခြေ ထောက်တွေမှာ အရည်တွေစုပြီးဖောယောင်စေတတ်ပါတယ်။ခြေထောက်တွေနဲ့ ခန္ဒာကိုယ်အောက်ပိုင်းဖောယောင်ခြင်းဟာ အခြား နှလုံး အသည်းနဲ့ ခြေထောက်အတွင်းက သွေးပြန်ကြောတွေ တခုခု ချွတ်ယွင်းလို့လဲ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

ဆေးတွေကလဲအယောင်ကျအောင် လုပ်နိုင်ပေမဲ့ ဆရာဝန်နဲ့တိုင်ပင်ပြီးမှသောက်သင့်ပါတယ် ။ ကိုယ့်ဖာသာထင်ရာဆေးတွေသောက်ပြီးမှ ဆရာဝန်နဲ ပြသတာသာ ဆရာဝန်အနေနဲ ဒါဟာ့ရောဂါလက္ခာလား ဆေးရဲ့သက်ရောက်မှုလား စဉ်းစားရကျပ်စေပါတယ် ။ ကျောက်ကပ် ကြောင့်ဖြစ်တဲ့နာကျင်မှုဟာနက်ရှိုင်းပြီး နံရိုးတွေရဲ့အောက်ကပ်ရပ်ဖက်မှာဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့တခါတလေ ခါးအရှေ့ ဆီးစပ်နားတ ဝိုက်နဲ့ တင်ပါးမှာပါ နာကျင်တတ်ပါတယ်။ဒီနာကျင်မှုဟာ polycystic kidney disease လိုမျိုးအရေအိတ်ကလေးတွေ ကကျောက်ကပ်မှာ ဖြစ်တည်နေတဲ့ အတွက်ကြောင့်ပါ၊

ကျောက်ကပ်ကြောင့်ုဖစ်တဲ့ နောက်ကျောကနာကျင်မှုဟာ တခါနရံ ကိုယ်ပူကြီးခြင်း အော့အန်ခြင်းနဲ့ ဆီးခဏခဏ သွားခြင်းတို့နဲ့ပါ ပူး တွဲလာတတ်ပါတယ်။ဒီလိုတွေတွဲမလာသေးဖူးဆိုရင်တော့ ကျောကပ်ကဟုတ်ပါတခြားအကြောင်းအရာတွေ ကြောင့်နာကျင်တာပါ ။ သူ တို့ဟာနောက်ကျောမှာနေရာတိတိကျကျနာတတ်တယ် အဖျားမရှိတတ်ဖူး ရုတ်တရက်လဲ ဖြစ်တတ်ပါတယ် ။မကြာခဏ ခါးနာပြီး အ ထက်ကလိုလက္ခဏာတွေနဲ့ တွဲလာရင် သာမာန်အကိုက်အခဲ ပျောက်ဆေးနဲ့မသက်သာရင် တော့ ဒေါက်တာကိုကို တွေစီသွားဖို့အချိန် ရောက်ပါပြီ မိတ်တွေတို့..။မျက်လုံးနားတဝိုက်ရောင်ရမ်းခြင်း မို့ဖောင်းခြင်းဟာလဲ။

ကျောက်ကပ်ကျန်းမာရေး ရဲ့ရှေ့ပြေးလက္ခဏာများ တဲ့ကတစ်ခုပါပဲ ကျောက်ကပ်ရဲ့စစ်ကြောတဲ့ စနစ် filtration system ပျက်နေတဲ့အခါ protein အသားဓာတ်များကို ခန္ဒာကိုယ် ထဲကိုမျှဝေရမဲ့အစား ဆီးထဲမှာပါဝင်သွားစေတတ်ပါတယ်ဒါဟာမျက်လုံးတဝိုက်မှာ ဖောင်းကြွ ရောင်ရမ်းခြင်း ကိုဖြစ်စေပါတယ် ။ အိပ်ရေးဝအောင်လဲအိပ်တယ် ငိုလဲငိုမထားပဲနဲ့ မျက်လုံးတစ်ဝိုက်ရောင်ရမ်းနေပြီဆိုရင်တော့ ကျောက် ကပ် ပဲလို့သတိထားလိုက်ပါတော့။သွေးလှည့်ပတ်အဖွဲ့အစည်း နဲ့ကျောက်ကပ်က ယင်နဲ့ယန်ဓာတ်လို့ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု အမှီသဟဲပြုနေပြီး အပြန်အလှန်အကျိုးပြုနေတဲ့စနစ်နှစ်ခုပါပဲ။

ကျေုာက်ကပ်ထဲက nephron လိူ့ခေါ်ထဲအစိတ်အပိုင်းငယ်လေးတွေက အဆိပ်အတောက်တွေနဲ့ အညစ်အကြေးတွေကို သွေးကြောတွေထဲ ကနေ စစ်ထုတ်ပေးပါတယ်။သွေးကြောလေးတွေက ပျက်စီးနေတဲ့အခါ nephron လေးတွေက အောက်ဆီဂျင် နဲ့အာဟာရတွေကို လုံ လောက်အောင် မရတော့ပါဖူး။ ဒါကြောင့်သွေးဖိအားမြင့်ခြင်းဟာလဲ ကျောက် ပျက်စီးစေရတဲ့ အချက်အလက်တစ်ခုပါပဲ။ ဂေါ်ဖီထုပ် စလပ် ရွက်လိုအစိမ်းရောင်ရှိတဲ့စားစရာများ…ချည်သောအသီးအနှံများနဲ့အစေ့အဆံများ ဆန် အစရှိတဲ့folic acid ကြွယ်ဝတဲ့အစားအစာများကို ထည့်သွင်းစားသုံးပေးကြပါ။ဆီးပေါက်တဲ့ ကြိမ်ရေ အနံ့ အရောင်နဲ့ သွင်ပြင် သိသိသာသာကြီး ပြောင်းလဲသွားရင် တော့ မပေါ့ပါနဲ့။

အထူးသဖြင့် တော့ ညအခါမှာ ဆီးအလွန်သွားခြင်းပါပဲ ၃ကြိမ်အထက်ကနေဆယ်ကြိမ်လောက်အထိ သွားနေရရင်တော့မရေးကြီးပါပြီ ။နောက်တစ်ခုကတော့ ဆီးထဲသွေးပါတာပါပဲ ဟုတ်ပါတယ် ဆီးထဲမှာသွေးဟာပါ စရာမဟုတ်ပါဖူး.. ။ကျန်းမာတဲ့ကျောက်ကပ်ဟာ သွေး ထဲကအညစ်အကြေးတွေကိုစစ်ထုတ်ပြိး ဆီးအဖြစ်စွန့်ထုတ်ပါတယ် ။ ဒါပေမဲ့စစ်ထုတ်တဲ့စနစ်က ပျက်ယွင်း နေပြီဆိုရင်တော့ သွေးဆဲလ် တွေဟာ ယိုစိမ့်ပြီးဆီးထဲ ပါလာတတ်ပါတယ် ။နောက်ဆုံးကတော့ ဆီးထဲမှာလိုအပ်တာထက်ပိုပြီးအမြှုပ်ထနေတာပါပဲ နှစ်ခါသုံးခါ ရေဆွဲ ချ တာတောင်ဆီး အမြှုပ်ကကျန်နေသးတာ တို့ လိုမျိုးပါ ဒီအချက်ဟာ မလိုလားတဲ့ protein တွေ ဆီးထဲပါဝင်နေခြင်း ကိုပြနေတာပါ ။

အထက်ကအချက်အလက်တွေ ရက်ရှည်ကြာဖြစ်နေပြီ ဆိုရင်တော့ မိတ်ဆွေ တို့ အနီးဆုံးဆရာဝန်နဲ့ပြသဖို့လိုနေပြီနော့်…ကျောက်ကပ်လဲ ရမယ်ဆိုတဲ့ နှစ်ယောက်လုံး အံ့မခန်း ပျောက်ကင်းသွား တဲ့ နည်းလမ်း…..ဝမ်းသာစရာ သတင်းလေးပါ သူငယ်ချင်းတယောက် ကျောက် ကပ်လဲ ရမယ်တဲ့ သိန်း၃ရာကျော်ကုန်မယ်ဆိုလို့ သူ့ခြံလေးကို ရောင်းနေတာ အခုကျောက်ကပ်ဆေးနေရတယ်။အခုဒီဆေးနည်းလေး ကို သောက်တာ မဆေးရတော့ဘူး အမတယောက်က ကျောက်ကပ်ရောဂါဖြစ်နေတာ ကြာပီ။အခု ခံတက်ခေါက်ရယ် သံပုရာသီး ရယ် သွေး သောက်တာ ၂ယောက် လုံး အံ့မခန်းပျောက်ကင်းသွားပါပီ ကုသိုလ်ဖြစ်ရှဲပေးကြပါ။

ကျနော်တို့ခန္ဒာကိုယ်က အဂါ င်္အစိတ်အပိုင်းဟာ ရောဂါတစ်ခုခုခံစားနေရပြီဆို လူကို ရှေ့ပြေးလက္ခဏာများ နဲ့ သတိပေး တတ်ပါတယ် ။ သူတို့ကိုသတိမမှုပဲပေါ့ပေါ့နေမယ်ဆိုရင်တော့ ရောဂါတေ ကြီးထွားလာချိန်မှသိပြီး ကုသမှု နောက်ကျ နိုင်ပါတယ် ။ဆေးရုံတင်ရရင် အိမ်နေမိသားစုတွေ လူအင်အား ငွေအင်အား အချိန်အားနဲ့ လုပ်အားတွေ မလိုအပ်ပဲ ဆုံးရှုံးတတ်တာကြောင့်မို့ ကျနော်တို့ခန္ဒာကိုယ်က သတိပေးနေတဲ့ ရှေ့ပြေးလက္ခဏာများ ကို သတိမှုမိဖို့ ဖတ်ကြည့်ရ အောင် ။ဒီနေ့ မောင်ဖြိုးတို့ပြောပြမှာကတော့..ကျောက်ကပ်ရဲ့ ရှေ့ပြေး ရောဂါ လက္ခဏာများ ပါပဲ။ကျောက်ကပ်တွေက ခန္ဒာကိုယ်ရဲ့အဆိပ်အတောက်တွေကို ဆီးထဲ ကနေစွန့်ထုတ်ပေးရတဲ့ အလုပ်လုပ်ပါတယ် ။

အားလုံးမြင်သာအောင် ပြောရရင် ကျောက်ကပ်ဟာ ခန္ဒာကိုယ်အတွက် အမှိုက်သိမ်းသမားလေးတယောက်ပါပဲ ။ဆိုတော့ ကျောက်ကပ် ကကောင်းကောင်းအလုပ်မလုပ်ရင် အဆိပ် အတောက်အညစ်အကြေးတွေက ခန္ဒာကိုယ် သွေးလှည့်ပတ် စနစ်ထဲမှာ ပဲရှိနေကြမှာပါ..။ အ ဆိပ်တွေကသွေးထဲမှာများနေပြီဆို သင်အိပ်ပျော်တော့မှာ မဟုတ်ပါဖူး ကော်ဖီတွေ သောက်ထားတာ စိတ်လှုပ်ရှားစရာ.. စိတ်ဖိစီးမှု အစ ရှိတဲ့ အကြောင်းရင်းတိတိကျကျ မရှိပဲရက်ရှည် အိပ်မပျော်ဖူး ဆိုရင် တော့ ကျောက်ကပ်ကို ဂရုစိုက်ဖို့အချိန်ရောက် ပြီဆိုတဲ့ လက္ခဏာ ပါပဲ ။ကျောက်ကပ်ရောဂါတစ်ချို့ ဟာ အိပ်စက်နေရင်း အသက်ရှုတခဏ ရပ်သွားတတ်တဲ့ sleep apnea ရောဂါတစ်မျိူးကိုပါ ဖြစ်စေပါတယ် ။

အိပ်နေရင်းနဲ့ အကျယ်ကြီးဟောက်တတ်တဲ့ လက္ခဏာ ကိုလဲပြသတတ်ပါတယ်။ခေါင်းကိုက်ခြင်းနှုံးချိခြင်းနှင့်ခွန် အားမရှိသလိုခံစားရခြင်း သွေးနီဥတွေက သွေးလှည့်ပတ်မှု စနစ်တလျှောက်မှာ လှည့်ပတ်ပြီး အောက်ဆီဂျင် ကို အဆုပ်ကနေ ဆဲလ်တွေဆီကို သယ်ဆောင်ပေး ပါ တယ် ။ သွေးနီဥတွေနဲလေလေ လူဟာ ပိုပြီး မောလွယ် ပင်ပန်း လွယ်ပြီး နှူံးချိနေတတ်ပါတယ် ။EPO (Erythropoietin) လို့ခေါ်တဲ့ ဟော်မှုန်းတမျိူးဟာ ရိုးတွင်းချဉ်ဆီကနေ သွေးနီဥ ထုတ်လုပ်မှုကို အားပေးပါတယ် EPO ကိုတော့ ကျောက်ကပ်ကနေထုတ်လုပ်ပါတယ်။

ကျန်းမာနေတဲ့အချိန်မှာ ကျောက်ကပ် ဟာ ခန္ဒာကိုယ် ထဲက Vitamin D ကိုထိမ်းသိမ်းကြီး အရိုးရဲ့ကြံခိုင်မှုနဲ့ EPO ထုတ်လုပ်ပေးမှုကို လုပ်ဆောင်နိုင်ပါတယ် ။ အရမ်းကို နှုံးချိမောလွယ် ပင်ပန်းလွယ် နေရင်တော့ဆရာဝန်ပြသင့်ပါတယ် ။ကြာရှည်ကျောက်ကပ်ရောဂါ ခံစား နေရသူတွေ အဖြစ်များတဲ့ လက္ခဏာ ကတော့ Anaemia လို့ခေါ်တဲ့ သွေးအားနည်းရောဂါပါပဲ ကျောက်ကပ် လုပ်ငန်းဆောင်တာရဲ့ ၅၀ % ပဲအလုပ်လုပ်တော့တဲ့ လူနာများမှာတွေ့ရတတ်ပါတယ် ။ သင်အနေနဲ့လုံလောက်အောင်အနားယူ အိပ်စက်ပေမဲ့ အမြဲ ပင်ပန်းနွမ်းနယ် နှုန်း ချိလွယ် နေပြီဆိုရင်တော့ ဆရာဝန်ဆီသာပြေးတိုင်ပင်ပါတော့..။

ဒေါက်တာဖြိုးဇော်အောင်

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *